Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 91
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Seleksypag to innowacyjny lek stosowany u dorosłych z tętniczym nadciśnieniem płucnym. Działa rozszerzająco na naczynia krwionośne, wspierając kontrolę ciśnienia i poprawę wydolności organizmu.
- witaminy i minerały
Selen buduje selenoproteiny chroniące komórki przed utlenianiem i regulujące pracę tarczycy. Dorosły potrzebuje 55 µg dziennie; górna bezpieczna granica to 400 µg (EFSA: 255 µg). Niedobór grozi kardiomiopatią i chorobą stawów, nadmiar – selenozą i uszkodzeniem nerek.
- surowce roślinne
Seler zwyczajny zawiera ftalidy, flawonoidy i olejki eteryczne, które wykazują właściwości moczopędne, przeciwzapalne i wspierające ciśnienie krwi. Wyciąg z nasion jest badany jako uzupełnienie terapii nadciśnienia. Stosowanie w dawkach leczniczych wymaga konsultacji – seler wchodzi w istotne interakcje z kilkoma lekami.
- syntetyczne i biologiczne
Selperkatynib to inhibitor kinazy RET stosowany w terapii nowotworów z mutacjami RET, m.in. niedrobnokomórkowego raka płuca i raka tarczycy, dostępny w kapsułkach dla dorosłych i młodzieży.
- syntetyczne i biologiczne
Selumetynib to innowacyjny lek stosowany u dzieci z neurofibromatozą typu 1 i nieoperacyjnymi nerwiakowłókniakami splotowatymi, hamujący rozrost guzów poprzez blokowanie kluczowych procesów komórkowych.
- syntetyczne i biologiczne
Semaglutyd to innowacyjny lek na cukrzycę typu 2, skutecznie obniżający poziom glukozy i wspierający redukcję masy ciała, z potwierdzonym profilem bezpieczeństwa oraz wygodnym schematem dawkowania.
- syntetyczne i biologiczne
Stemoxydine to inhibitor enzymu P4H naśladujący hipoksję w mieszkach włosowych, który skraca fazę kenogen i może zwiększać gęstość włosów. Badania kliniczne są obiecujące, ale nieliczne i sponsorowane przez producenta – substancja nie jest zarejestrowana jako lek na łysienie.
- surowce roślinne
Senes to roślinny środek przeczyszczający zawierający sennozydy, które pobudzają perystaltykę jelita grubego. Działa po 6–12 godzinach od przyjęcia. Stosuje się go krótkotrwale w zaparciach i przed kolonoskopią. Nie należy używać dłużej niż tydzień bez konsultacji z lekarzem.
- surowce roślinne
Senes wąskolistny to roślina lecznicza zawierająca sennozydy A i B – glikozydy antrachinowe aktywowane w jelicie grubym. Pobudza perystaltykę i łagodzi zaparcia w ciągu 8–10 godzin. Przeznaczony wyłącznie do krótkotrwałego stosowania; przy dłuższym użyciu grozi zaburzeniami elektrolitowymi i uzależnieniem od przeczyszczenia.
- Sensisorb Biomim
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Sepolit (sepiolit) to naturalny minerał ilasty zbudowany z uwodnionego krzemianu magnezu, o wyjątkowo porowatej, igiełkowej strukturze i dużej powierzchni właściwej. Skutecznie wiąże ciecze, toksyny i gazy, nie wchłaniając się z przewodu pokarmowego. Stosowany w preparatach aptecznych jako adsorbent wspierający pracę jelit.
- surowce roślinne
Serdecznik pospolity (Leonurus cardiaca) to zioło o udokumentowanym działaniu na serce i układ nerwowy. Zawiera leonurynę, flawonoidy i iryduidy, które łagodzą kołatanie serca, obniżają ciśnienie i redukują lęk. Jest przeciwwskazany w ciąży.
Sertakonazol to azolowy lek przeciwgrzybiczy i przeciwbakteryjny stosowany miejscowo w kremach. Skuteczny w leczeniu grzybic skóry, kandydozy i nadkażeń bakteryjnych, działa poprzez hamowanie syntezy ergosterolu w błonach grzybów.
- syntetyczne i biologiczne
Sertindol jest lekiem przeciwpsychotycznym stosowanym w leczeniu schizofrenii. Substancja ta działa poprzez blokowanie receptorów dopaminowych i serotoninowych w mózgu.
- syntetyczne i biologiczne
Sertralina to lek z grupy SSRI stosowany w terapii depresji, lęków i OCD. Wpływa na poprawę nastroju i redukcję objawów, dostępny w różnych dawkach, dopasowywany indywidualnie do pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Serwatka demineralizowana to proszek mleczny z obniżoną zawartością minerałów (40–90% redukcji), bogaty w białko serwatkowe (11–15%) i laktozę (70–80%). Stosowana głównie w mleku modyfikowanym dla niemowląt oraz żywieniu klinicznym, m.in. przy chorobach nerek. Zawiera bioaktywne białka: β-laktoglobulinę, α-laktalbumin i immunoglobuliny.
- Seskwioleinian sorbitanu
Opis w przygotowaniu
Setmelanotyd to agonista receptorów MC4R stosowany w leczeniu rzadkich, genetycznych form otyłości, poprawiający kontrolę apetytu i metabolizm. Wymaga genetycznej diagnostyki i ścisłego nadzoru lekarskiego.
- syntetyczne i biologiczne
Sewelamer ogranicza wchłanianie fosforanów z pokarmu, pomagając kontrolować ich poziom u pacjentów z przewlekłą chorobą nerek, zwłaszcza podczas dializ, bez zwiększania podaży wapnia.
- syntetyczne i biologiczne
Sewofluran to nowoczesny wziewny anestetyk ogólny o szybkim działaniu i krótkim czasie wybudzania, szeroko stosowany podczas zabiegów chirurgicznych u dorosłych i dzieci.
- surowce roślinne
Sezam indyjski (Sesamum indicum) to roślina oleista bogata w lignany (sesamina, sesamolina, sesamol), γ-tokoferol i nienasycone kwasy tłuszczowe. Olej sezamowy i wyciąg z nasion wykazują działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i kardioprotekcyjne potwierdzone w badaniach klinicznych. Sezam należy do priorytetowych alergenów – osoby uczulone powinny go unikać.
- Sfingobioma
Opis w przygotowaniu
- Sfingolipidy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Sfingozyna to lipid sygnałowy regulujący przeżycie komórek, odporność i barierę skórną. Jej metabolit S1P działa przez pięć receptorów sprzężonych z białkiem G, a na tym mechanizmie opiera się działanie leków stosowanych w stwardnieniu rozsianym.
- SH-Polipeptyd-32
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Shankhpushpi (Convolvulus prostratus) to ajurwedyjskie zioło tradycyjnie stosowane jako tonik nerwowy i środek wspomagający pamięć. Zawiera alkaloidy, flawonoidy i skopoletin. Badania na zwierzętach wskazują na właściwości nootropowe i neuroprotekcyjne, jednak solidnych badań klinicznych u ludzi nadal brakuje.
- Shatavari
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Shikakai (Acacia concinna) to roślina ajurwedyjska bogata w saponiny, flawonoidy i garbniki. Stosowana głównie zewnętrznie jako naturalny środek myjący do włosów i skóry głowy; tradycyjnie używana też przy łupieżu, wszawicy i drobnych ranach. Doustne stosowanie wyłącznie po konsultacji ze specjalistą.
- surowce roślinne
Shilapuspha (Didymocarpus pedicellata) to ayurwedyjskie ziele himalajskie stosowane tradycyjnie w kamicy nerkowej i schorzeniach dróg moczowych. Zawiera flawonoidy, polifenole i olejek eteryczny z α-hulenem. Działanie potwierdzone głównie w badaniach przedklinicznych; kliniczne dowody skuteczności u ludzi są ograniczone.
- surowce roślinne
Shiitake (Lentinula edodes) zawiera lentinan, eritadeninę, β-glukany i ergotioneinę – związki o udokumentowanym działaniu immunomodulującym, przeciwutleniającym i wspierającym profil lipidowy. Wyciąg z grzybów shiitake stosuje się jako suplement diety; lentinan w postaci iniekcyjnej jest lekiem w Japonii. Przed stosowaniem koncentratów warto skonsultować się z lekarzem.
- surowce roślinne
Masło illipe (Shorea stenoptera) to roślinny tłuszcz z nasion drzewa tengkawang, bogaty w kwasy stearynowy, oleinowy i palmitynowy. Stosowane zewnętrznie nawilża, wygładza i chroni skórę oraz kondycjonuje włosy. Ma długą historię użycia w kosmetyce i tradycyjnej medycynie Borneo.
- syntetyczne i biologiczne
Siara bydlęca to pierwsze mleko krów po porodzie – wyjątkowo bogate w przeciwciała (IgG, IgA, IgM), czynniki wzrostu (IGF-I, IGF-II), laktoferynę i cytokiny. Wstępne badania wskazują na potencjalne korzyści dla odporności i zdrowia jelit, jednak nauka jest jeszcze na wczesnym etapie i nie pozwala na jednoznaczne rekomendacje.
- syntetyczne i biologiczne
Siara kozia zawiera immunoglobuliny IgG (30–80 g/l), laktoferynę, czynniki wzrostu i cytokiny. W suplementach stosuje się 1–10 g proszku dziennie w zależności od celu. Może wspierać odporność i barierę jelitową, choć badania u ludzi są wciąż ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Siarczan dekstranu to polimer siarczanowanej glukozy stosowany jako substancja pomocnicza w lekach, diagnostyce i kosmetykach. Stabilizuje białka, przyspiesza hybrydyzację DNA i wytrąca lipoproteiny. Produkty klasy farmaceutycznej spełniają wymagania Farmakopei Europejskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Siarczan sodu, stosowany do przygotowania jelit przed badaniami, działa osmotycznie, wspomagając opróżnienie przewodu pokarmowego. Charakteryzuje się skutecznością, ale wymaga uwagi ze względu na możliwe działania niepożądane.
- syntetyczne i biologiczne
Siarczan tetradecylu sodu wykorzystywany jest w leczeniu żylaków kończyn dolnych, działa miejscowo zamykając zmienione chorobowo żyły i łagodząc objawy niewydolności żylnej.
- witaminy i minerały
Siarka to trzeci co do ilości minerał w organizmie, kluczowy dla syntezy glutationu i aminokwasów metioniny i cysteiny. Stosowana miejscowo (2–10%) działa keratolitycznie i antybakteryjnie w trądziku, łupieżu i świerzbie. W suplementach występuje jako MSM. Brak oficjalnego RDA dla siarki.
- surowce roślinne
Sida cordifolia (Bala) to roślina ajurwedyjska o złożonym składzie alkaloidów i flawonoidów. Badania przedkliniczne wskazują na działanie przeciwzapalne, przeciwbólowe i hipoglikemizujące. Obecność efedryny jest kontrowersyjna naukowo. Wymaga ostrożności u osób z chorobami serca, nadciśnieniem i tarczycą.