Indeks substancji czynnych
strona nr 92
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Syldenafil wspiera leczenie zaburzeń erekcji i nadciśnienia płucnego, poprawiając przepływ krwi. Występuje w różnych dawkach, umożliwiając indywidualne dopasowanie terapii do potrzeb pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Silikat to związek krzemu stosowany jako ekscypient w tabletkach, środek pochłaniający wilgoć w opakowaniach leków oraz składnik suplementów na kości, skórę i włosy. Dowody kliniczne na działanie suplementacyjne u ludzi są nadal ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Silikon medyczny tworzy półokluzyjną barierę nawilżającą skórę i redukującą blizny, przyspiesza gojenie ran i służy jako nośnik leków w implantach oraz eksipient w tabletkach i kapsułkach.
- syntetyczne i biologiczne
Siltuksymab to przeciwciało monoklonalne wykorzystywane w leczeniu wieloogniskowej choroby Castleman’a. Blokuje czynniki zapalne, wspierając kontrolę objawów i poprawiając jakość życia pacjentów.
- surowce roślinne
Olej jojoba to ciekły wosk z nasion Simmondsia chinensis, zbudowany w ~97% z estrów woskowych naśladujących ludzki sebum. Zawiera witaminę E, fitosterole i mikroelementy. Działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie i nawilżająco na skórę. Stosuje się go wyłącznie zewnętrznie – doustne przyjmowanie jest niebezpieczne.
- syntetyczne i biologiczne
Simwastatyna obniża poziom cholesterolu LDL, wspiera leczenie zaburzeń lipidowych i zapobiega chorobom sercowo-naczyniowym. Stosowana u dorosłych i dzieci powyżej 10 lat w różnych dawkach.
- syntetyczne i biologiczne
Sinetrol to opatentowany ekstrakt z cytrusów i guarany bogaty w flawonoidy. Hamuje enzym fosfodiesterazę (PDE), przez co nasila lipolizę w komórkach tłuszczowych. Badania kliniczne potwierdzają redukcję masy tłuszczowej i obwodu talii bez utraty mięśni.
Siponimod to lek immunomodulujący stosowany w wtórnie postępującej postaci stwardnienia rozsianego z aktywnością zapalną, wpływający na ograniczenie migracji limfocytów do ośrodkowego układu nerwowego.
- syntetyczne i biologiczne
Sitagliptyna wspomaga regulację glikemii u dorosłych z cukrzycą typu 2, działając na hormony insuliny. Stosowana samodzielnie lub z innymi lekami, dostępna w różnych dawkach i formach.
- surowce roślinne
Skalnica (Saxifraga) to roślina zielna o długiej tradycji zielarskiej. Zawiera kumaryny, olejki eteryczne i polisacharydy. Stosowana przy kaszlu, dolegliwościach moczowych i skórnych, głównie na podstawie badań laboratoryjnych i danych z medycyny tradycyjnej.
- syntetyczne i biologiczne
Skrobia to złożony węglowodan dostarczający glukozy – paliwa dla całego organizmu. Jej oporna frakcja działa jak błonnik: fermentuje w jelicie grubym, wspiera mikrobiotę i pomaga utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi po posiłku.
- syntetyczne i biologiczne
Skrobia modyfikowana to substancja pomocnicza stosowana w tabletkach, kapsułkach i proszkach jako spoiwo, wypełniacz lub środek rozpadający. EFSA potwierdziła jej bezpieczeństwo przy typowych poziomach użycia. Różne formy – sieciowana, hydroksypropylowana, wstępnie żelatynizowana – pełnią odmienne funkcje w leku i decydują o tym, jak szybko substancja czynna się uwalnia.
- syntetyczne i biologiczne
Skrobia oporna to błonnik fermentowany w jelicie grubym przez bakterie mikrobioty. Wspiera zdrowie jelit, pomaga utrzymać prawidłowy poziom cukru we krwi i może wspomagać kontrolę masy ciała. Znajdziesz ją m.in. w strączkach, pełnych ziarnach, niedojrzałych bananach oraz w ugotowanych i ostudzonych ziemniakach czy ryżu.
- syntetyczne i biologiczne
Skrobia ziemniaczana to bezglutenowy, niemal czysty węglowodan (ok. 337 kcal/100 g) bogaty w skrobię oporną RS2, która działa jak błonnik – karmi bakterie jelitowe, wspiera wrażliwość na insulinę i uczucie sytości. Gotowanie niszczy RS2, ale schłodzenie ugotowanego ziemniaka częściowo ją odtwarza.
- surowce roślinne
Skrzyp polny (Equisetum arvense) to zioło bogate w przyswajalny krzem, flawonoidy i pochodne kwasu kawowego. Wykazuje działanie moczopędne porównywalne z hydrochlorotiazydem (900 mg ekstraktu/dobę), wspiera tkankę łączną, kości i skórę. Nie stosować w chorobach nerek, ciąży i u dzieci poniżej 12 lat.
- syntetyczne i biologiczne
Skwalan to składnik kosmetyczny zbliżony budową do naturalnego sebum. Nawilża, wzmacnia barierę naskórkową i działa łagodząco na skórę skłonną do podrażnień. Nie zatyka porów i jest bezpieczny dla większości typów cery, w tym tłustej i trądzikowej.
- syntetyczne i biologiczne
Skwalen to naturalny węglowodór z oliwy z oliwek i oleju z rekina, a skwalan to jego stabilna, uwodniona pochodna. Działają antyoksydacyjnie, wspierają barierę skórną i mogą korzystnie wpływać na profil lipidowy – potwierdzają to głównie badania na modelach zwierzęcych i in vitro.
- surowce roślinne
Ślaz dziki (Malva sylvestris) to roślina lecznicza bogata w śluzy (~10% masy suchej), flawonoidy i antocyjany. Tradycyjnie stosowany przy suchym kaszlu, podrażnieniu gardła i problemach trawiennych. Monografia ESCOP i German Commission E potwierdzają jego zastosowanie przy kaszlu i podrażnieniu błon śluzowych.
- surowce roślinne
Ślaz mauretański to uznany tradycyjny ziołowy produkt leczniczy zawierający śluzy polisacharydowe (6–10%), antocyjany i flawonoidy. Stosowany przy suchym kaszlu, podrażnieniu gardła i łagodnych dolegliwościach trawiennych. Dzienna dawka herbaty wynosi 5 g surowca; nie zalecany w ciąży, laktacji i u dzieci poniżej 6 lat przy kaszlu.
- surowce roślinne
Ślazowiec sercolistny (Malva sylvestris) to zioło bogate w śluz roślinny, flawonoidy i antocyjany. Działa osłaniająco na błony śluzowe, łagodzi suchy kaszel, ból gardła i podrażnienia przewodu pokarmowego. Komisja E zatwierdziła jego liście i kwiaty do stosowania przy kaszlu i bólu gardła. Napar z 1,5–2 g surowca 2–3 razy dziennie to tradycyjna i najczęściej stosowana forma.
- ślimak ogrodowy
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Śliwka dostarcza błonnika, sorbitolu i polifenoli. Suszone śliwki mają potwierdzone unijnym oświadczeniem zdrowotnym działanie wspierające prawidłową funkcję jelit przy dawce 100 g dziennie. Ostrożność wskazana przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Śliwa afrykańska (Prunus africana) to surowiec zielarski stosowany głównie przy łagodnym rozroście gruczołu krokowego (BPH). Wyciąg z kory działa przeciwzapalnie i antyandrogennnie, zmniejszając objawy utrudnionego oddawania moczu. Standardowa dawka wynosi 100 mg standaryzowanego wyciągu dziennie, a preparat jest ogólnie dobrze tolerowany.
- surowce roślinne
Mirabelka to owoc bogaty w polifenole (106 mg/100 g), błonnik i sorbitol. Dominuje kwas chlorogenowy, który w badaniach na zwierzętach wykazywał działanie przeciwlękowe. Owoc wspiera trawienie i dostarcza antyoksydantów wspierających serce i kości.
- surowce roślinne
Śliwa tarnina (Prunus spinosa) to europejski krzew znany z właściwości astringentnych, przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych. Tradycyjnie stosowana przy biegunkach, zaparciach, stanach zapalnych gardła i przeziębieniach. Zawiera garbniki, flawonoidy i witaminę C, ale też toksyczną amygdalinę – stosuj ostrożnie i nie w ciąży.
- surowce roślinne
Śliwka Davidsona to australijski owoc o wyjątkowo bogatym składzie – antocyjany, kwas galusowy, kwas elagowy, kwercetynę, witaminę C i E. Jej wyciąg wykazuje silną aktywność antyoksydacyjną w badaniach laboratoryjnych i jest stosowany w kosmetykach oraz suplementach diety.
- surowce roślinne
Śliwka kakadu to australijski owoc z rekordową zawartością witaminy C (do 5000 mg/100 g). Bogata w kwas galusowy, kwas elagowy i polifenole – wykazuje silne działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Stosowana doustnie i w kosmetyce.
- surowce roślinne
Słód jęczmienny to produkt kiełkowania ziaren Hordeum vulgare, bogaty w beta-glukany, polifenole, GABA i witaminy z grupy B. Obniża poziom cholesterolu LDL, wspiera pracę jelit i dostarcza naturalnych antyoksydantów. Zawiera gluten – osoby z celiakią muszą go unikać.
- surowce roślinne
Topinambur (słonecznik bulwiasty) zawiera inulinę – prebiotyczny błonnik wspierający mikrobiom jelitowy, poziom glukozy we krwi i profil lipidowy. Roślina dostarcza też potasu, żelaza oraz flawonoidów o działaniu antyoksydacyjnym.
- surowce roślinne
Topinambur (słonecznik bulwiasty) jest jednym z najbogatszych naturalnych źródeł inuliny – prebiotycznego błonnika wspierającego jelita, regulującego poziom cukru we krwi i pomagającego obniżyć cholesterol. Bulwy zawierają też potas, żelazo, witaminy z grupy B oraz kwasy fenolowe. Dostępny jako świeże bulwy, proszek, kapsułki i zagęszczony sok.
- surowce roślinne
Słonecznik zwyczajny dostarcza kwasu linolowego, witaminy E, kwasu chlorogenowego i flawonoidów. Badania na zwierzętach wskazują na działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i potencjalnie hipoglikemizujące. Olej stosuje się w pielęgnacji skóry, lecytyna słonecznikowa dostępna jest jako suplement. Alergia na Asteraceae wymaga ostrożności.
- surowce roślinne
Smocza krew to czerwona żywica z kilku gatunków drzew tropikalnych, bogata w proantocyjanidyny, taspinę i polifenole. Badania potwierdzają działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i wspomagające gojenie ran; jedna z jej pochodnych jest lekiem na biegunkę. Nie stosować w ciąży i przy przyjmowaniu leków przeciwzakrzepowych bez konsultacji z lekarzem.
- surowce roślinne
Śnieżny lotos (Saussurea involucrata) to alpejskie zioło stosowane w TCM przy bólach reumatycznych i zaburzeniach miesiączkowania. Zawiera rutynę, laktony seskwiterpenowe i polisacharydy. Wyciąg ze śnieżnego lotosu pojawia się też w dermokosmetykach. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią bez porady lekarza.
- Soczewica jadalna
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Sód reguluje gospodarkę wodną, ciśnienie krwi i pracę nerwów. Zalecane spożycie dorosłych to 1,5 g/dobę, górna granica – 2,3 g. Nadmiar sprzyja nadciśnieniu i chorobom serca, a sód ukryty w lekach musujących może niepostrzeżenie przekroczyć dzienny limit.
- syntetyczne i biologiczne
Sodu acylosarkozynian to łagodny surfaktant aminokwasowy obecny m.in. w preparatach do higieny uszu i dermokosmetykach. W roztworach cerumenolitycznych stosuje się go w stężeniu 15% – bezpiecznie u dzieci od 6. miesiąca życia. Wykazuje też właściwości przeciwbakteryjne i fungistatyczne potwierdzone w badaniach laboratoryjnych.
- surowce roślinne
Soja dostarcza izoflawonów (genisteina, daidzeina), białka, fitosteroli i lecytyny. Może wspierać profil lipidowy, łagodzić objawy menopauzy i spowalniać utratę masy kostnej. Suplementy wymagają ostrożności przy chorobach tarczycy, nowotworach hormonozależnych i podczas przyjmowania niektórych leków.
- Sok z Yacon
Opis w przygotowaniu
- Soki z warzyw poddane fermentacji mlekowej
Opis w przygotowaniu
