Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 93
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Sól cholinowa glicerofosfoinozytolu to związek fosfolipidowy łączący cholinę z glicerofosfoinozytolem. Działa poprzez receptory nikotynowe α7 i wspiera syntezę acetylocholiny. Dowody kliniczne u ludzi są wstępne – substancja jest na etapie intensywnych badań przedklinicznych i wczesnych prób klinicznych.
- syntetyczne i biologiczne
Sól Emska (siarczan magnezu) działa doustnie jako osmotyczny środek przeczyszczający, przyciągając wodę do jelit. W kąpielach jest stosowana na bóle mięśni i obrzęki, choć dowody na przezskórne wchłanianie magnezu są ograniczone. Klinicznie potwierdzone zastosowania obejmują leczenie rzucawki i niektórych arytmii serca.
- syntetyczne i biologiczne
Sól Epsom to siarczan magnezu (MgSO₄·7H₂O) stosowany w kąpielach relaksacyjnych i jako osmotyczny środek przeczyszczający. Działa w ciągu 2–4 godzin po spożyciu. Dowody na wchłanianie magnezu przez skórę są wstępne i niejednoznaczne. Nie spożywaj bez konsultacji z lekarzem.
- witaminy i minerały
Sól fizjologiczna (0,9% NaCl) to izotoniczna, sterylna mieszanina chlorku sodu i wody, stosowana dożylnie do nawodnienia, wyrównania elektrolitów i jako nośnik leków, a zewnętrznie – do przemywania ran i płukania zatok. Wymaga nadzoru medycznego, bo w nadmiarze może prowadzić do przeciążenia płynowego lub zaburzeń elektrolitowych.
- witaminy i minerały
Sól himalajska to różowa sól kamienna z Pakistanu, składająca się w ok. 98% z chlorku sodu. Zawiera śladowe ilości minerałów, które nie mają istotnego znaczenia odżywczego. Badania nie potwierdzają jej wyjątkowych korzyści zdrowotnych w porównaniu ze zwykłą solą – ryzyka związane z nadmiernym spożyciem sodu są takie same.
- witaminy i minerały
Sól jodowana dostarcza jodu niezbędnego do syntezy hormonów tarczycy, prawidłowego rozwoju mózgu płodu i utrzymania metabolizmu. Dorosły potrzebuje 150 µg jodu dziennie, kobieta w ciąży – 220–250 µg. WHO zaleca powszechne jodowanie soli jako skuteczną metodę zapobiegania niedoborom.
- witaminy i minerały
Sól kłodawska to polska, nierafinowana sól kamienna bez antyzbrylacza E536 i bez dodanego jodu. Zawiera ok. 98% chlorku sodu oraz naturalne mikroelementy. Stosowana kulinarnie i do kąpieli. Dzienne spożycie soli nie powinno przekraczać 5 g wg WHO.
- syntetyczne i biologiczne
Sól lecznicza jodowo-bromowa to solanka mineralna z jodkami i bromkami, stosowana w balneoterapii uzdrowiskowej. Jod wspiera produkcję hormonów tarczycy, a brom wykazuje działanie uspokajające na układ nerwowy. Stosuje się ją w chorobach reumatycznych, układu oddechowego i ginekologicznych.
- Sól mineralna
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Sól morska to chlorek sodu z minerałami śladowymi. Kąpiele z solą z Morza Martwego mają potwierdzone działanie na skórę i stawy. Haloterapia może wspierać oddychanie, ale dowody są ograniczone. Nadmiar sodu w diecie szkodzi sercu i naczyniom.
- Sól potasowa kwasu glicyryzynowego
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Sól sodowa sulfonianu alfa-olefin C12-16 to anionowy surfaktant–substancja pomocnicza stosowana w kosmetykach i preparatach farmaceutycznych. Oczyszcza, pieni i emulguje. Uznana za bezpieczną w produktach zmywalnych i do 2% w niezmywalnych, z zachowaniem limitów zanieczyszczeń sułtonowych.
- syntetyczne i biologiczne
Solanka siarczkowa to substancja lecznicza wykorzystywana w terapii chorób skóry, stawów oraz układu oddechowego. Zawiera ona siarkę, która działa przeciwzapalnie, przeciwbakteryjnie oraz przeciwgrzybiczo.
- syntetyczne i biologiczne
Solifenacyna łagodzi objawy pęcherza nadreaktywnego, redukując naglące parcie, częstomocz i nietrzymanie moczu dzięki działaniu rozkurczającemu na mięśnie pęcherza.
- syntetyczne i biologiczne
Solriamfetol to lek stosowany w leczeniu nadmiernej senności u dorosłych z narkolepsją lub obturacyjnym bezdechem sennym, poprawiający czuwanie i komfort codziennego funkcjonowania.
- syntetyczne i biologiczne
Somapacytan to analog hormonu wzrostu podawany raz w tygodniu podskórnie. Działa przez odwracalne wiązanie z albuminą surowicy, co przedłuża jego obecność w organizmie i umożliwia cotygodniowe dawkowanie. Wskazany u dorosłych i dzieci od 2,5 roku życia z niedoborem hormonu wzrostu oraz w kilku innych wskazaniach pediatrycznych. W badaniach klinicznych fazy 3 wykazał skuteczność porównywalną z codziennym hormonem wzrostu.
- syntetyczne i biologiczne
Somatostatyna to hormon hamujący wydzielanie wielu innych hormonów i enzymów, stosowany m.in. w leczeniu krwotoków z przewodu pokarmowego oraz zaburzeń endokrynnych.
- syntetyczne i biologiczne
Sonidegib to lek nowej generacji stosowany w terapii zaawansowanego raka podstawnokomórkowego skóry. Blokuje szlak Hedgehog, hamując rozwój nowotworu i wymagając ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa.
- surowce roślinne
Soplówka jeżowata (Hericium erinaceus) to grzyb leczniczy bogaty w hericenony i erinacyny, które wspierają wytwarzanie czynnika wzrostu nerwów (NGF). Wstępne badania sugerują korzyści dla pamięci, nastroju i odporności, choć dowody kliniczne są ograniczone. Przed suplementacją warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Sorbinian potasu (E202) to konserwant w lekach, suplementach i kosmetykach, hamujący wzrost pleśni, drożdży i bakterii. Stosowany w stężeniu 0,1–0,3% w/w, rozkłada się w organizmie bez kumulacji. Dopuszczalne dzienne spożycie wg EFSA wynosi 11 mg/kg m.c./dobę.
- syntetyczne i biologiczne
Sorbitol to alkohol cukrowy stosowany w lekach i suplementach jako słodzik, nawilżacz i stabilizator. Nie powoduje próchnicy i słabiej podnosi poziom glukozy niż cukier. Przy dawkach powyżej 10 g może wywołać dolegliwości żołądkowe.
- surowce roślinne
Sorgo to bezglutenowe zboże o wysokiej zawartości polifenoli, błonnika i minerałów. Jego mąka charakteryzuje się niskim indeksem glikemicznym, wspiera gospodarkę lipidową i może wspomagać kontrolę poziomu cukru we krwi. Ciemne odmiany mają aktywność antyoksydacyjną wyższą niż borówki.
- surowce roślinne
Sosna dostarcza pąków, igieł, kory i żywicy bogatych w α-pinen, proantocyjanidyny i witaminę C. Pąki działają wykrztuśnie i przeciwzapalnie w chorobach dróg oddechowych. Wyciąg z kory sosny nadmorskiej w badaniach klinicznych obniżał ciśnienie krwi i poziom glukozy. Olejek sosnowy jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 4. roku życia.
- surowce roślinne
Pąki sosny czarnej dostarczają do 6% olejku eterycznego z α-pinenem i β-pinenem, a także flawonoidów, garbników i witaminy C. Stosowane są pomocniczo przy kaszlu, zapaleniu oskrzeli i infekcjach dróg moczowych. Preparat jest przeciwwskazany w ciąży i przy ciężkich chorobach nerek.
- surowce roślinne
Olejek z sosny górskiej (Pinus mugo) zawiera α-pinen, β-pinen, limonen i δ-3-karen. Tradycyjnie stosowany w inhalacjach przy kaszlu i zapaleniu oskrzeli oraz zewnętrznie przy bólach mięśni i stawów. Jest substancją silnie stężoną – wymaga rozcieńczenia i ostrożnego stosowania.
- surowce roślinne
Olejek eteryczny z sosny limby (Pinus cembra) zawiera α-pinen, octan bornilu i inne monoterpeny. Tradycyjnie stosowany przy przeziębieniach, napięciu mięśni i problemach ze snem. Wymaga rozcieńczenia; przeciwwskazany w ciąży i u małych dzieci.
- surowce roślinne
Sosna zwyczajna (Pinus sylvestris) – pączki, igły i olejek sosnowy stosowane tradycyjnie w nieżytach dróg oddechowych, bronchicie i sinusitis. Zawiera α-pinen, β-pinen, limonen i witaminę C. Olejek jest przeciwwskazany u dzieci poniżej 2 lat, w astmie i w ciąży.
Sotagliflozyna to podwójny inhibitor SGLT1 i SGLT2, stosowany w leczeniu cukrzycy typu 1 i 2. Obniża glikemię na czczo i po posiłkach, wspomaga redukcję masy ciała oraz ciśnienia tętniczego, wymaga monitorowania i ostrożności.
- syntetyczne i biologiczne
Sotalol stosuje się w terapii zaburzeń rytmu serca. Wpływa na zwolnienie akcji serca i stabilizację rytmu, wymagając indywidualnego dawkowania i szczególnej ostrożności u wybranych pacjentów.
Sotatercept to białko fuzyjne modulujące szlak TGF-β, stosowane głównie w leczeniu nadciśnienia tętniczego płucnego i anemii związanej z chorobami nerek, działające poprzez hamowanie rozrostu mięśni naczyń płucnych i wspomaganie produkcji czerwonych krwinek.
- syntetyczne i biologiczne
Sotorasib to innowacyjny lek celowany stosowany u dorosłych z zaawansowanym niedrobnokomórkowym rakiem płuca z mutacją KRAS G12C, gdy wcześniejsze terapie okazały się nieskuteczne.
Sotrowimab to humanizowane przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu łagodnego i umiarkowanego COVID-19 u osób wysokiego ryzyka. Działa przeciwwirusowo, blokując białko kolca SARS-CoV-2 i ograniczając rozwój infekcji.
- Spandex
Opis w przygotowaniu
Sparsentan to lek nefroprotekcyjny stosowany w terapii FSGS i nefropatii IgA. Blokuje receptory ETA i AT1, zmniejsza białkomocz, hamuje włóknienie nerek oraz obniża ciśnienie tętnicze, spowalniając postęp choroby.
- syntetyczne i biologiczne
Spektynomycyna to antybiotyk stosowany w leczeniu rzeżączki, podawany jednorazowo domięśniowo w dawce 2 g. Jest lekiem drugiego wyboru według WHO – stosowanym głównie wtedy, gdy standardowe leczenie nie jest możliwe. Nie leczy rzeżączki gardłowej ani kiły.
- syntetyczne i biologiczne
Spermidyna to naturalny poliamid obecny w komórkach całego organizmu. Aktywuje autofagię – komórkowy „recykling" uszkodzonych składników. Badania kliniczne potwierdzają jej bezpieczeństwo przy dawkach do 40 mg/dobę, a wyniki obserwacyjne wiążą wyższe spożycie z niższą śmiertelnością sercowo-naczyniową. Dowody na korzyści poznawcze są wstępne i niespójne.
- syntetyczne i biologiczne
Spesolimab to innowacyjny lek stosowany w leczeniu uogólnionej łuszczycy krostkowej, łagodzący objawy i ograniczający nawroty poprzez blokowanie wybranych szlaków zapalnych w organizmie.