Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 62
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Mangiferyna to naturalny ksanton z liści mango o silnych właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych. W badaniach na zwierzętach wspiera gospodarkę glukozową i lipidową, a jedyne badanie kliniczne u ludzi wykazało wzrost HDL przy dawce 150 mg/dobę. Biodostępność po podaniu doustnym wynosi ok. 1,2%, co ogranicza translację wyników do praktyki klinicznej.
- surowce roślinne
Mango i koncentrat soku z mango dostarczają mangifieryny, witamin C, A i E, beta-karotenu oraz potasu. Mangiferin wykazuje działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne w badaniach przedklinicznych. Osoby z alergią lub przyjmujące leki powinny skonsultować spożywanie z lekarzem.
- surowce roślinne
Mango afrykańskie (Irvingia gabonensis) – ekstrakt z pestek stosowany jako suplement diety na odchudzanie i regulację metabolizmu. Badania kliniczne są obiecujące, lecz nieliczne i niskiej jakości. Wymaga ostrożności przy lekach na cukrzycę i chorobach nerek.
- surowce roślinne
Mangostan właściwy (Garcinia mangostana) dostarcza ksantonów – polifenoli o właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych. Ekstrakty z perikarpu stosuje się w suplementach diety (200–400 mg/dobę). Może spowalniać krzepnięcie krwi i wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Maniok jadalny to roślina bogata w skrobię oporną, witaminę C i flawonoidy. Surowy jest toksyczny przez glikozydy cyjanogenne – prawidłowe gotowanie neutralizuje to zagrożenie. Może wchodzić w interakcje z lekami na tarczycę.
- syntetyczne i biologiczne
Mannitol to alkohol cukrowy używany w tabletkach jako wypełniacz i środek słodzący oraz jako lek dożylny obniżający ciśnienie śródczaszkowe i wewnątrzgałkowe. W postaci wziewnej stosowany pomocniczo w mukowiscydozie. Zastępując cukier, przyczynia się do utrzymania mineralizacji zębów.
- syntetyczne i biologiczne
D-mannoza to prosty cukier obecny w żurawinie, borówkach i jabłkach, stosowany głównie jako suplement wspierający zdrowie układu moczowego. Działa przez wiązanie bakterii E. coli i blokowanie ich przylegania do ścian pęcherza. Wyniki badań klinicznych są niejednoznaczne, a suplement jest ogólnie dobrze tolerowany.
- syntetyczne i biologiczne
Mannuronian metylosilanolu to organiczny silanol stosowany w kremach przeciwstarzeniowych. Wspiera syntezę kolagenu, chroni elastynę przed glikacją i działa antyoksydacyjnie. Poziom krzemu w skórze spada z wiekiem – silanole pomagają uzupełniać ten niedobór.
- surowce roślinne
Miód manuka zawiera methylglyoksal (MGO), który nadaje mu silne właściwości antybakteryjne. Stosowany jest w opatrywaniu ran, oparzeń i owrzodzeń, a także pomocniczo przy bólu gardła i problemach z jamą ustną. Potencjał leczniczy rośnie wraz ze wskaźnikiem MGO lub UMF na etykiecie.
- syntetyczne i biologiczne
Maprotylina to czteropierścieniowy lek przeciwdepresyjny, stosowany w terapii depresji dorosłych. Wyróżnia się wpływem na układ noradrenaliny, łagodząc objawy obniżonego nastroju, lęku i pobudzenia.
- surowce roślinne
Marakuja (Passiflora edulis) to źródło flawonoidów, pikeatannolu, witaminy C i kwasów nienasyconych. Wykazuje działanie przeciwutleniające; badania na zwierzętach sugerują efekt hipotensyjny i przeciwzapalny. Nasiona zawierają bogaty w kwas linolowy olej z tokoferolami. Niedojrzałe owoce są toksyczne – zawierają glikozydy cyjanogenne.
- syntetyczne i biologiczne
Maraliksybat łagodzi świąd związany z chorobami wątroby, m.in. zespołem Alagille’a i PFIC, poprzez redukcję stężenia kwasów żółciowych w jelicie. Przeznaczony dla dzieci i dorosłych.
- surowce roślinne
Maranta trzcinowa dostarcza łatwo strawnej, bezglutenowej skrobi z frakcją prebiotyczną. Tradycyjnie stosowana przy biegunkach i zaburzeniach trawienia; wstępne badania potwierdzają działanie wspierające mikrobiotę jelitową. Bezpieczna w ilościach spożywczych, przy dawkach leczniczych zalecana konsultacja z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Marawirok to lek stosowany w terapii zakażenia HIV-1, działający poprzez blokowanie wnikania wirusa do komórek odpornościowych. Wyróżnia się selektywnym mechanizmem i elastycznością dawkowania.
Marbofloksacyna to fluorochinolonowy antybiotyk weterynaryjny o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, skuteczny przeciw bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym, stosowany w leczeniu zakażeń oddechowych, moczowych i skórnych u zwierząt.
- surowce roślinne
Marchew to bogate źródło beta-karotenu, falkarinolu i błonnika pokarmowego. Wspiera prawidłowy poziom witaminy A, pracę jelit i może korzystnie wpływać na poziom glukozy oraz cholesterol. Dostępna jako korzeń, sok, wyciąg i olej z nasion.
- syntetyczne i biologiczne
Maribawir to innowacyjny lek przeciwwirusowy stosowany głównie u pacjentów po przeszczepieniach w leczeniu zakażeń wirusem cytomegalii (CMV) opornych na standardowe terapie.
Maropitant to lek weterynaryjny blokujący receptory NK1, skuteczny w leczeniu i zapobieganiu wymiotom u psów i kotów, stosowany m.in. przy chorobie lokomocyjnej, po zabiegach chirurgicznych i chemioterapii.
- surowce roślinne
Marula to afrykańskie drzewo, z którego tłoczony jest bogaty w kwas oleinowy (do 69%) olej marula. Owoce zawierają wyjątkowo dużo witaminy C (62–400 mg/100 g), a ekstrakty z kory i liści są źródłem polifenoli, flawonoidów i garbników o potencjalnych właściwościach przeciwutleniających i przeciwzapalnych.
- surowce roślinne
Marzanna barwierska zawiera antrachinony (alizaryna, purpuryna) o działaniu moczopędnym i przeciwzapalnym, ale też genotoksyczną lucydynę powiązaną z rakotwórczością w badaniach na zwierzętach. Doustne stosowanie jest uznawane za prawdopodobnie niebezpieczne; w ciąży i laktacji jest bezwzględnie przeciwwskazane.
- surowce roślinne
Marzanna sercolistna (Rubia cordifolia) to zioło ajurwedyjskie bogate w antrachinony. Badania przedkliniczne wskazują na aktywność przeciwzapalną i hepatoochronną, jednak brakuje dowodów klinicznych. Doustne stosowanie budzi poważne zastrzeżenia bezpieczeństwa – roślina zawiera związki genotoksyczne i jest przeciwwskazana w ciąży oraz laktacji.
- Masa perłowa
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Maść cynkowa zawiera tlenek cynku (5–47%), który tworzy barierę ochronną na skórze, odcina wilgoć i działa łagodząco oraz słabo antyseptycznie. Stosuje się ją przy odparzeniu pieluszkowym, otarciach, oparzeniach I stopnia, trądziku i owrzodzeniach. Jest dobrze tolerowana przez niemowlęta i dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Maść ichtiolowa zawiera ichtiol – sulfonowany olej łupkowy – który hamuje enzymy zapalne, zwalcza bakterie i grzyby oraz działa keratoplastycznie. Stosuje się ją przy czyrakach, egzemie, łuszczycy i drobnych infekcjach skóry. Dostępna bez recepty, nakładana 1–2 razy dziennie pod opatrunek.
- syntetyczne i biologiczne
Maść kamforowa łagodzi bóle mięśni, stawów, reumatyzm i świąd. Kamfora działa jako kontrirytant – aktywuje receptory temperatury w skórze, blokując sygnały bólowe. Stężenia w preparatach OTC wynoszą 3–11%. Wyłącznie do użytku zewnętrznego – nie stosować na uszkodzoną skórę ani nie połykać.
- surowce roślinne
Maść pięciornikowa pochodzi z kłącza Potentilla erecta bogatego w garbniki (do 30%). Działa ściągająco i przeciwzapalnie – łagodzi zaczerwienienie, świąd i drobne podrażnienia skóry. Stosuje się ją wyłącznie zewnętrznie, na nieuszkodzoną skórę.
- syntetyczne i biologiczne
Maść tranowa zawiera tran z wątroby dorsza (źródło EPA, DHA, witamin A i D) w bazie okluzyjnej z wazeliną lub parafiną. Stosuje się ją na suche i podrażnione miejsca skóry, drobne rany i otarcia. Dowody kliniczne są ograniczone; możliwa jest kontaktowa reakcja alergiczna.
- surowce roślinne
Maść majerankowa zawiera wyciąg z ziela majeranku w bazie wazelinowej. Działa antybakteryjnie i przeciwzapalnie – stosuje się ją zewnętrznie przy stanach zapalnych błony śluzowej nosa. Nie wolno jej używać u niemowląt poniżej 1. roku życia ani na uszkodzoną skórę.
- syntetyczne i biologiczne
Maślan sodu to sól kwasu masłowego – podstawowe paliwo dla komórek nabłonka jelita grubego. Wykazuje działanie przeciwzapalne i uszczelnia barierę jelitową. Badania kliniczne potwierdzają jego skuteczność jako terapii wspomagającej w łagodnym i umiarkowanym wrzodziejącym zapaleniu jelita grubego; obiecujące wyniki dotyczą też IBS i choroby uchyłkowej.
- syntetyczne i biologiczne
Maślan wapnia to sól wapniowa kwasu masłowego, głównego paliwa komórek jelita grubego. Działa przeciwzapalnie, hamuje HDAC i wspiera barierę jelitową. W badaniach stosowano go pomocniczo w chorobach zapalnych jelit w dawkach 1,2–4 g/dobę. Profil bezpieczeństwa w dotychczasowych badaniach klinicznych jest dobry.
- surowce roślinne
Masło cupuacu (Theobroma grandiflorum) to roślinny emollient bogaty w fitosterole, kwasy oleinowy i stearynowy oraz polifenole. Wspiera nawilżenie skóry, wzmacnia jej barierę ochronną i łagodzi podrażnienia. Stosuje się je miejscowo w pielęgnacji skóry suchej, atopowej i w odżywkach do włosów.
- syntetyczne i biologiczne
Masło ghee to klarowane masło dostarczające ok. 897 kcal/100 g, bogate w witaminy A, D, E i K2, kwas masłowy oraz CLA. Zawiera ok. 62 g nasyconych kwasów tłuszczowych na 100 g. Badania nad jego wpływem na układ sercowo-naczyniowy dają mieszane wyniki – zalecane jest spożywanie z umiarem.
- syntetyczne i biologiczne
Masło kakaowe to naturalny tłuszcz z nasion kakaowca, stosowany w farmacji jako baza czopków, nośnik substancji czynnych w maściach i komponent tabletek szybkorozpuszczalnych. Topi się w temperaturze ciała (ok. 33–36 °C), co umożliwia kontrolowane uwalnianie leków. Jest dobrze tolerowane przez skórę i błony śluzowe.
- surowce roślinne
Masło shea (karite) to naturalny tłuszcz roślinny bogaty w kwasy oleinowy i stearynowy, triterpeny oraz witaminy A i E. Działa nawilżająco, łagodzi stany zapalne skóry i wzmacnia barierę naskórkową. Stosowane przy suchej skórze, atopowym zapaleniu skóry i łuszczycy.
- surowce roślinne
Masłosz (shea butter) to tłuszcz z orzechów Vitellaria paradoxa, bogaty w kwasy tłuszczowe, triterpenoidy i witaminy A i E. Działa nawilżająco, wzmacnia barierę skórną i wykazuje właściwości przeciwzapalne, co czyni go składnikiem produktów do pielęgnacji skóry suchej, atopowej i podrażnionej.
- Matrixyl 3000
Opis w przygotowaniu
- Matrixyl Morphomics
Opis w przygotowaniu
- Matrixyl Synthe 6
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Mawakamten to innowacyjny lek stosowany w terapii objawowej kardiomiopatii przerostowej zawężającej, poprawiający komfort życia pacjentów poprzez modulację pracy mięśnia sercowego.
Mawakoksyb to selektywny inhibitor COX-2, stosowany w weterynarii u psów w leczeniu bólu i stanów zapalnych układu ruchu, zwłaszcza przy osteoartrozie i zapaleniu stawów, z mniejszym ryzykiem działań niepożądanych.