Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 4
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
Aliskiren obniża ciśnienie krwi, działając na układ renina-angiotensyna-aldosteron. Stosowany w terapii nadciśnienia, pomaga zmniejszyć ryzyko powikłań sercowo-naczyniowych.
- syntetyczne i biologiczne
Alitretynoina to retynoid stosowany w leczeniu ciężkiego, przewlekłego wyprysku rąk u dorosłych. Wyróżnia się skutecznością przy oporności na inne terapie, ale wymaga ostrożności ze względu na działanie teratogenne.
- syntetyczne i biologiczne
Alkaloidy tropanowe – atropina, skopolamina, hioscyjamina – blokują receptory muskarynowe acetylocholiny, co wykorzystuje się leczniczo w bradykardii, chorobie lokomocyjnej, kurczu mięśni gładkich i POChP. Stosowane wyłącznie jako leki Rx pod nadzorem lekarza.
- surowce roślinne
Alkanna barwierska to roślina śródziemnomorska, której wyciąg z korzenia zawiera alkannin i shikonin – związki badane pod kątem działania przeciwzapalnego i gojenia ran. Roślina zawiera też toksyczne alkaloidy pirolizydynowe, dlatego preparaty doustne są ryzykowne, a stosowanie zewnętrzne wymaga ostrożności.
- syntetyczne i biologiczne
Alkiloglicerole to lipidy eterowe z oleju z wątroby rekina, szpiku kostnego i mleka matki. Wspierają odporność, hematopoezę i ochronę błon komórkowych. W badaniach klinicznych stosowano dawki 100–500 mg dwa razy dziennie; krótkotrwałe stosowanie jest dobrze tolerowane, ale duże dawki mogą podnosić cholesterol.
- Alkohol 2,4-dichlorobenzylowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol benzylowy to substancja lecznicza stosowana w leczeniu chorób skóry, takich jak trądzik i łuszczyca. Ma właściwości antybakteryjne i przeciwzapalne.
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol cetostearylowy to biała, woskowa substancja pomocnicza w kremach i maściach. Działa jako emulgator, zagęstnik i emolient – stabilizuje emulsje, nadaje preparatom odpowiednią konsystencję i tworzy ochronną warstwę na skórze. Jest uznawany za bezpieczny; rzadko wywołuje reakcje alergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol cetylostearylowy to substancja pomocnicza w kremach, maściach i emulsjach aptecznych. Stabilizuje preparaty, zagęszcza je i działa emolientowo. Uznany za bezpieczny przez CIR i regulacje UE; rzadko powoduje kontaktowe zapalenie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol cetylowy to woskowy alkohol tłuszczowy C16 stosowany w kremach, maściach i czopkach jako emulgator, zagęstnik i emolient. Nie wysusza skóry – tworzy barierę zatrzymującą wilgoć. Uznawany za bezpieczny przez FDA i panel CIR; rzadko może powodować reakcje alergiczne u osób z wrażliwą skórą.
- Alkohol denaturowany
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol izopropylowy to skuteczny środek dezynfekujący o szerokim zastosowaniu w higienie i odkażaniu, ceniony za silne działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwgrzybicze.
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol poliwinylowy (PVA) to syntetyczny polimer stosowany jako substancja pomocnicza w tabletkach, kroplach do oczu i preparatach o kontrolowanym uwalnianiu. Posiada status GRAS nadany przez FDA, jest oceniony jako bezpieczny przez EFSA, a dopuszczalne dzienne spożycie według WHO wynosi 50 mg/kg masy ciała. W organizmie praktycznie się nie wchłania – ponad 98% podanej doustnie ilości jest wydalane z kałem.
- syntetyczne i biologiczne
Alkohol stearylowy to długołańcuchowy alkohol tłuszczowy stosowany w kremach, maściach i tabletkach jako zagęstnik, emollient i stabilizator emulsji. Jest bezpieczny w stężeniu do 8% w/w, ujęty w farmakopei EP i USP, a kontaktowe zapalenie skóry należy do rzadkich działań niepożądanych.
- surowce roślinne
Allicyna to aktywny związek siarkoorganiczny z czosnku, powstający po jego zmiażdżeniu. Może przyczyniać się do obniżenia LDL-cholesterolu i ciśnienia krwi, hamuje agregację płytek i wykazuje właściwości przeciwdrobnoustrojowe. Jest niestabilna – szybko ulega przemianie w organizmie do aktywnych metabolitów.
- syntetyczne i biologiczne
Alanina to aminokwas uczestniczący w produkcji glukozy i syntezie karnozyny. β-alanina w dawkach 1,6–6,4 g/dobę może zwiększyć wydolność podczas intensywnego wysiłku. Może powodować przejściowe mrowienie skóry. Osoby z cukrzycą powinny stosować ją ostrożnie.
- syntetyczne i biologiczne
Allopurynol obniża poziom kwasu moczowego, pomagając w leczeniu dny moczanowej i zapobieganiu kamieniom nerkowym. Stosowany w różnych dawkach, wymaga indywidualnego dostosowania terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Almasilat to antacid na bazie glinokrzemianu magnezu. Neutralizuje kwas żołądkowy, łagodzi zgagę i objawy wrzodów. Działa miejscowo, wchłania się w minimalnym stopniu. Stosowany zwykle przez około dwa tygodnie, cztery razy dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Almotryptan łagodzi napady migreny, szybko znosząc ból głowy i objawy towarzyszące. Działa selektywnie na receptory serotoninowe, minimalizując wpływ na inne układy organizmu.
- surowce roślinne
Aloes zwyczajny dostarcza żel i lateks o odmiennych właściwościach. Żel stosowany miejscowo wspomaga gojenie oparzeń i ran, łagodzi łuszczycę i zmniejsza płytkę nazębną. Lateks działa silnie przeczyszczająco, ale przy wyższych dawkach jest niebezpieczny. Doustny żel może wspomagać regulację cukru we krwi. Kobiety w ciąży, matki karmiące i dzieci powinny unikać doustnego lateksu.
- surowce roślinne
Aloes przylądkowy (Aloe ferox) to roślina z RPA stosowana głównie jako środek przeczyszczający przy okazjonalnych zaparciach. Jego aktywne antrachinony – aloina i aloe-emodyna – pobudzają perystaltykę jelita grubego. Stosowanie wewnętrzne wymaga ostrożności: nie dłużej niż 2 tygodnie i tylko pod kontrolą specjalisty w szczególnych grupach ryzyka.
- syntetyczne i biologiczne
Alogliptyna pomaga kontrolować poziom cukru we krwi u dorosłych z cukrzycą typu 2, wspierając wydzielanie insuliny i ograniczając glukagon. Stosowana w tabletkach, często z innymi lekami.
- surowce roślinne
Aloina aloides to mały mech aloesowy, który dzięki adaptacji do suchych, wapiennych siedlisk potrafi wyjątkowo efektywnie zarządzać wodą. Wyciąg z tej rośliny stosowany jest w kosmetykach pielęgnacyjnych, gdzie poprawia nawilżenie skóry, wyrównuje rozkład wilgoci i działa przeciwzmarszczkowo. Badania potwierdzają jego skuteczność już przy stężeniu 2%.
- syntetyczne i biologiczne
Alpelisyb to innowacyjny lek celowany w terapii zaawansowanego raka piersi z mutacją PIK3CA, stosowany w połączeniu z innymi preparatami i wymagający ścisłej kontroli lekarskiej.
- Alpha-glukan oligosacharyd
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Alpinia galgant to roślina z rodziny imbirowatych, której kłącze dostarcza 1,8-cyneolu, galaginy i 1′-acetoksychawikol octanu. Badania wstępne sugerują działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i przeciwbakteryjne. Tradycyjna dawka to do 4 g dziennie; kobiety w ciąży i osoby na lekach zobojętniających kwas powinny zachować ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
Alprazolam, należący do benzodiazepin, łagodzi silny lęk i napięcie nerwowe u dorosłych. Wymaga ostrożności ze względu na potencjał uzależniający i możliwość działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Alprostadyl stosuje się głównie w leczeniu zaburzeń krążenia, zwłaszcza u noworodków z wadami serca i dorosłych z zaburzeniami erekcji, dzięki właściwościom rozszerzającym naczynia krwionośne.
- syntetyczne i biologiczne
Alteplaza to lek trombolityczny, który rozpuszcza zakrzepy w naczyniach krwionośnych, ratując życie w ostrych przypadkach zawału serca, udaru niedokrwiennego i zatorowości płucnej.
Altrenogest to syntetyczny gestagen używany w weterynarii do regulacji i synchronizacji cyklu rozrodczego u klaczy i loch. Działa przez hamowanie owulacji i stabilizację endometrium, nie jest stosowany u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Aluminum zirconium octachlorohydrex gly to syntetyczny składnik czynny antyperspirантów – tworzy żelowy czop w gruczołach potowych i redukuje pocenie o 20–60%. Dopuszczony w UE i USA; wnikanie przez skórę jest minimalne (ok. 0,00052%). Produkty z tym składnikiem wymagają ostrzeżeń o unikaniu uszkodzonej skóry i konsultacji przy chorobach nerek.
- syntetyczne i biologiczne
Aluminum Zirconium Tetrachlorohydrex GLY to syntetyczny składnik antyperspirujący w dezodorantach. Blokuje kanały potowe, tworząc żelowy czop, i hamuje bakterie powodujące zapach. W UE dopuszczony do 20% stężenia; przenikanie przez skórę oceniane przez SCCS na ok. 0,00052%. Osoby z chorobą nerek powinny skonsultować się z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Aluminum Zirconium Trichlorohydrex Gly to aktywny składnik antyperspirantów tworzący czopkę w gruczołach potowych. Dopuszczalne stężenie w preparatach bezaerozolowych wynosi do 20%. Wnikanie przez skórę jest minimalne, a europejski komitet SCCS uznał ten składnik za bezpieczny przy zachowaniu ustalonych limitów. Osoby z chorobą nerek powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Ałun (siarczan potasowo-glinowy) to mineralny związek o właściwościach ściągających, hemostatycznych i antyseptycznych. Stosowany miejscowo kurczy tkanki, zatrzymuje krwawienie i hamuje wzrost bakterii oraz grzybów. Znajdziesz go w ołówkach hemostatycznych, dezodorantach i płukankach do ust. Przy długotrwałym stosowaniu może podrażniać skórę.
- syntetyczne i biologiczne
Alweryna działa rozkurczowo na mięśnie gładkie, przynosząc ulgę w bólach brzucha, skurczach przewodu pokarmowego, dróg żółciowych i macicy, zwłaszcza w zespole jelita drażliwego i bolesnych miesiączkach.
- syntetyczne i biologiczne
Amantadyna stosowana jest w leczeniu choroby Parkinsona, zaburzeń ruchowych i powikłań neurologicznych. Wykazuje także działanie przeciwwirusowe wobec wirusa grypy typu A, wpływając na neuroprzekaźniki w mózgu.
- syntetyczne i biologiczne
Ambazon to środek odkażający stosowany w leczeniu infekcji jamy ustnej i gardła, skuteczny przeciwko bakteriom, wygodny w formie tabletek do ssania i bez wpływu na florę jelitową.
- syntetyczne i biologiczne
Ambenonium to lek wzmacniający siłę mięśni u osób z miastenią. Stosowany głównie u dorosłych, poprawia przewodnictwo nerwowo-mięśniowe, łagodząc objawy osłabienia mięśni.
- syntetyczne i biologiczne
Ambrisentan to lek nowej generacji stosowany w terapii tętniczego nadciśnienia płucnego, poprawiający wydolność fizyczną i funkcjonowanie serca dzięki rozszerzaniu naczyń płucnych.