Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 31
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Fitomenadion (witamina K1) wspiera prawidłowe krzepnięcie krwi, stosowany przy niedoborach lub przedawkowaniu leków przeciwzakrzepowych. Dostępny w tabletkach i roztworze do wstrzykiwań.
- syntetyczne i biologiczne
Fitosfingozyna to naturalny składnik bariery skórnej, który wspomaga syntezę ceramidów, działa przeciwzapalnie i hamuje bakterie trądzikowe. W stężeniu 0,2% klinicznie redukuje zmiany zapalne i poprawia nawilżenie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Fitoskwalany (Squalane) to stabilny, bezbarwny olejek węglowodorowy stosowany w dermokosmetykach. Badania in vitro wskazują na ochronę kolagenu przed UV, a badanie kliniczne potwierdziło skuteczność w leczeniu wszawicy w połączeniu z dimetikonem. Substancja posiada udokumentowany profil bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Fitosterole to związki roślinne obniżające LDL o 8–12% przy 1,5–3 g dziennie – efekt potwierdzony przez EFSA. Działają przez konkurencję z cholesterolem w jelicie, mogą wspierać terapię statynami. Osoby z sitosterolemią powinny ich unikać.
- syntetyczne i biologiczne
Fizetyna to flawonoid roślinny obecny w truskawkach i jabłkach, badany jako środek senolityczny. Działa przez hamowanie szlaków PI3K/Akt/mTOR, aktywację SIRT1 i neutralizację wolnych rodników. Badania kliniczne II fazy trwają – skuteczność u ludzi wymaga potwierdzenia.
- surowce roślinne
Flawonoidy to polifenole roślinne obecne w owocach, warzywach, herbacie i kakao. Działają przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i kardioprotekcyjnie. Suplementy mogą wchodzić w interakcje z lekami – szczególnie przeciwzakrzepowymi.
- syntetyczne i biologiczne
Flawony (apigenina, luteolina, chryzyna) to roślinne polifenole obecne głównie w pietruszce, tymianku i selerze. Hamują enzymy zapalne COX-2 i oksydazę ksantynową, ograniczają produkcję cytokin prozapalnych i wykazują właściwości antyoksydacyjne. Wchłaniają się słabo – zaledwie 1–5% przyjętej dawki dociera do krwiobiegu.
Flekainid to silny lek przeciwarytmiczny stosowany w leczeniu wybranych zaburzeń rytmu serca. Wymaga indywidualnego doboru i monitorowania ze względu na możliwość poważnych działań niepożądanych.
- Floretyna
Opis w przygotowaniu
Florfenikol to syntetyczny antybiotyk weterynaryjny o szerokim spektrum działania przeciwbakteryjnego, skuteczny wobec bakterii opornych na inne leki, stosowany głównie u zwierząt gospodarskich z zachowaniem okresu karencji.
- Floroglucyna
Opis w przygotowaniu
Flubendazol to lek przeciwpasożytniczy z grupy benzimidazoli, stosowany głównie przeciw nicieniom jelitowym. Działa przez hamowanie polimeryzacji tubuliny, zaburzając metabolizm pasożytów i prowadząc do ich śmierci.
- syntetyczne i biologiczne
Flucytozyna to lek przeciwgrzybiczy stosowany w terapii ciężkich zakażeń grzybiczych, zwłaszcza u osób z obniżoną odpornością. Wymaga monitorowania parametrów krwi oraz funkcji nerek i wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Fludarabina to lek stosowany głównie w leczeniu przewlekłej białaczki limfocytowej B. Hamuje wzrost komórek nowotworowych poprzez wpływ na syntezę DNA i RNA, wymaga kontroli lekarskiej.
- syntetyczne i biologiczne
Flukonazol to skuteczny lek przeciwgrzybiczy stosowany w leczeniu i profilaktyce zakażeń grzybiczych skóry, błon śluzowych oraz poważnych infekcji, dostępny w różnych formach dla dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Flumazenil odwraca działanie benzodiazepin, umożliwiając szybkie przywrócenie świadomości po znieczuleniu lub w przypadku przedawkowania. Stosowany wyłącznie pod kontrolą medyczną.
Flumechina to fluorochinolonowy antybiotyk przeciwbakteryjny, skuteczny głównie wobec bakterii Gram-ujemnych. Działa poprzez hamowanie enzymów DNA, ale ze względu na ryzyko działań niepożądanych jej stosowanie u ludzi jest ograniczone.
Flumetryna to syntetyczny pyretroid stosowany w weterynarii i apiterapii do zwalczania roztoczy Varroa destructor u pszczół. Działa neurotoksycznie, blokując kanały sodowe, co prowadzi do paraliżu pasożytów.
- syntetyczne i biologiczne
Flunaryzyna stosowana jest w zapobieganiu migrenie i leczeniu zawrotów głowy, działając na komórki nerwowe i naczynia. Charakteryzuje się długotrwałym efektem i określonymi przeciwwskazaniami.
Fluniksyna to niesteroidowy lek przeciwzapalny stosowany wyłącznie w weterynarii, głównie u koni i bydła, działający przeciwbólowo, przeciwzapalnie i przeciwgorączkowo poprzez hamowanie enzymów COX-1 i COX-2.
- syntetyczne i biologiczne
Fluocynolon acetonid to syntetyczny kortykosteroid do stosowania miejscowego – w kremach, maściach i roztworach – używany w łuszczycy, egzemie i zapaleniach skóry. Działa przeciwzapalnie, przeciwświądowo i obkurcza naczynia. Dostępny wyłącznie na receptę; wymaga ograniczonego czasu stosowania ze względu na ryzyko zanikania skóry i działań ogólnoustrojowych.
- syntetyczne i biologiczne
Fluoksetyna, lek z grupy SSRI, wykorzystywana jest w terapii depresji, OCD i bulimii. Poprawia nastrój i stabilizuje emocje, dostępna w różnych dawkach dla dzieci i dorosłych pod kontrolą lekarza.
- witaminy i minerały
Fluor (jako fluorek) chroni szkliwo zębów i wspiera mineralizację kości. Pasty do zębów zawierają 1000–1500 ppm fluorku, woda fluoryzowana – ok. 0,7 mg/l. Nadmiar powoduje fluorozę zębów i kości. Fluor wchodzi też w skład wielu leków (antybiotyki, leki przeciwnowotworowe, anestetyki wziewne) oraz znaczników PET.
- syntetyczne i biologiczne
Fluor (18F) to radioaktywny izotop wykorzystywany w diagnostyce PET, umożliwiający wczesne wykrywanie nowotworów i chorób neurologicznych dzięki wysokiej czułości obrazowania molekularnego.
- syntetyczne i biologiczne
Fluorek cyny(II) (SnF₂) to składnik past do zębów chroniący jednocześnie przed próchnicą, zapaleniem dziąseł i nadwrażliwością zębiny. Działa przez hamowanie bakterii płytki nazębnej, remineralizację szkliwa i uszczelnianie kanalików zębinowych. Stosowany od ponad 70 lat, dobrze udokumentowany klinicznie.
- syntetyczne i biologiczne
Fluorek sodu wzmacnia szkliwo zębów poprzez tworzenie fluorapatytu odpornego na kwasy i wspiera remineralizację. Stosowany w lakierach, pastach, płukankach i suplementach diety. Kluczowe jest odpowiednie dawkowanie – nadmiar może powodować fluorozę lub uszkodzenia kości.
- syntetyczne i biologiczne
Fluorocholina (18F) to radioznacznik PET o wysokiej skuteczności w wykrywaniu nowotworów, zwłaszcza prostaty i wątroby. Umożliwia wczesną, precyzyjną diagnostykę onkologiczną pod nadzorem specjalistów.
- syntetyczne i biologiczne
Fluoroflogopit (syntetyczna mika) to inertny minerał stosowany w kosmetykach jako wypełniacz, regulator lepkości i pigment perłowy. Jest bezpieczny dla skóry wrażliwej – nie drażni i nie uczula.
- witaminy i minerały
Fluorohydroksyapatyt to minerał łączący właściwości hydroksyapatytu i fluoru – wzmacnia szkliwo, remineralizuje wczesne ubytki i zmniejsza nadwrażliwość zębów. Bezpieczny dla dorosłych i dzieci, stosowany w pastach, płukankach i implantach dentystycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Fluorokrzemian sodowo-magnezowy to syntetyczny składnik kosmetyczny pełniący rolę środka ściernego, zagęszczającego i pochłaniającego. Stosowany w stężeniach 0,1–5%, tworzy żele o gładkiej konsystencji. Dane bezpieczeństwa przy stosowaniu miejscowym są ograniczone; w postaci pyłu może być niebezpieczny przy wdychaniu.
- syntetyczne i biologiczne
Fluorometolon to glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, szeroko stosowany w leczeniu stanów zapalnych oka, łagodząc objawy takie jak zaczerwienienie, obrzęk i podrażnienie.
- syntetyczne i biologiczne
Fluorowodorek nikometanolu to opatentowany aminofluorek drugiej generacji, który wbudowuje się w strukturę szkliwa skuteczniej niż standardowy fluorek sodu. Wspiera remineralizację zębów i chroni je przed działaniem kwasów bakteryjnych odpowiedzialnych za próchnicę. Stosowany w pastach i płynach do higieny jamy ustnej, szczególnie polecany osobom noszącym aparaty ortodontyczne oraz tym z podwyższonym ryzykiem próchnicy.
- syntetyczne i biologiczne
Flupirtyna to nieopioidowy lek przeciwbólowy działający przez otwieranie kanałów potasowych Kv7 i pośrednie blokowanie receptorów NMDA. Była stosowana w bólu ostrym i przewlekłym, jednak z powodu ryzyka ciężkiego uszkodzenia wątroby EMA wycofała preparaty z rynku UE w 2018 roku.
Fluralaner to weterynaryjny środek owadobójczy i akarobójczy, skuteczny przeciw pchłom, kleszczom i roztoczom u psów i kotów, zapewniający do 12 tygodni ochrony dzięki selektywnemu blokowaniu kanałów jonowych pasożytów.