Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 14
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
Butafosfan to organiczny związek fosforowy stosowany w weterynarii do wspomagania metabolizmu i regeneracji u zwierząt gospodarskich, poprawiający wykorzystanie energii oraz odbudowę tkanek po chorobach i wysiłku.
- syntetyczne i biologiczne
Butamirat to lek przeciwkaszlowy, który skutecznie łagodzi suchy kaszel bez ryzyka uzależnienia. Działa ośrodkowo, hamując odruch kaszlu i dostępny jest w różnych formach dla dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Butan nie jest substancją leczniczą, jest to gaz stosowany jako paliwo lub w aerozolach.
- syntetyczne i biologiczne
Butokonazol to przeciwgrzybicza substancja czynna stosowana miejscowo w leczeniu infekcji intymnych, zwłaszcza wywołanych przez Candida. Cechuje się skutecznością i wygodą jednorazowego dawkowania.
Butorfanol to syntetyczny opioid o działaniu agonistyczno-antagonistycznym, stosowany w leczeniu umiarkowanego i silnego bólu, premedykacji przed zabiegami oraz terapii migreny, z mniejszym ryzykiem depresji oddechowej niż klasyczne opioidy.
- Butyloacetyloaminopropionian etylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Butylocykloheksanol to składnik aktywny dermokosmetyków, który blokuje receptor TRPV1 w skórze, łagodząc pieczenie, kłucie i zaczerwienienie. Działa szybko – efekt odczuwalny już po kilku minutach. Stosowany m.in. w produktach dla skóry wrażliwej, z różowatością i atopowej.
- syntetyczne i biologiczne
BHT (butylohydroksytoluen) to syntetyczny przeciwutleniacz stosowany jako substancja pomocnicza w lekach, kosmetykach i żywności. Chroni tłuszcze, oleje i witaminy rozpuszczalne w tłuszczach przed utlenianiem, przedłużając trwałość preparatów. W kosmetykach obowiązują limity UE: maks. 0,001–0,8% zależnie od rodzaju produktu.
- syntetyczne i biologiczne
Butylometoksydibenzoylometan (awobenzon) to organiczny filtr UVA pochłaniający promieniowanie w zakresie 310–400 nm i zamieniający je w ciepło. Dopuszczalne stężenie w kosmetykach wynosi do 5% w UE i do 3% w USA. Ze względu na fotoniestabilność wymaga stosowania stabilizatorów oraz ponownej aplikacji co 2 godziny.
- syntetyczne i biologiczne
Butyloparaben to konserwant przeciwdrobnoustrojowy z grupy parabenów, stosowany w lekach i kosmetykach. W UE dozwolony w kosmetykach do 0,14%. Figuruje na liście SVHC ECHA jako potencjalny zaburzacz hormonalny; zakazany w produktach dla niemowląt stosowanych pod pieluchą.
- surowce roślinne
Buzdyganek naziemny to zioło tradycyjnie stosowane przy dysfunkcjach seksualnych i problemach z drogami moczowymi. Badania wskazują na możliwą poprawę libido, lecz nie potwierdzają wzrostu testosteronu ani korzyści sportowych. Wyciąg stosuje się zwykle w dawce 750–1500 mg/dobę, maksymalnie przez 90 dni.
- surowce roślinne
Bylica boże drzewko (Artemisia abrotanum) to zioło bogate w olejek eteryczny (1,8-cyneol, kamfor, tujone), flawonoidy i gorzkie laktony. Tradycyjnie stosowane jako tonik trawienny i środek przeciwrobaczkowy. Bezwzględnie przeciwwskazane w ciąży – zawarte tujone może działać neurotoksycznie w wyższych dawkach.
- surowce roślinne
Bylica davana (Artemisia pallens) to indyjska roślina aromatyczna, której olejek eteryczny zawiera głównie davanone (do ~65%). W badaniach laboratoryjnych wykazuje właściwości przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne; w tradycji ajurwedyjskiej stosowana przy cukrzycy, kaszlu i dolegliwościach menstruacyjnych. Nie jest lekiem – nie stosować w ciąży i przy chorobach wątroby.
- surowce roślinne
Bylica piołun (Artemisia absinthium) zawiera gorzkie laktony seskwiterpenowe pobudzające trawienie oraz α-tujon o właściwościach neurotoksycznych przy przedawkowaniu. Stosowana tradycyjnie jako tonik trawienny, w badaniach klinicznych wykazała działanie wspomagające w chorobie Leśniowskiego-Crohna. Wymaga ostrożności – przeciwwskazana w ciąży, padaczce, porfyrii i chorobach nerek.
- surowce roślinne
Bylica pospolita (Artemisia vulgaris) zawiera artemizinę, tujon, kamforę i flawonoidy. Tradycyjnie stosowana przy zaburzeniach miesiączkowania i problemach trawiennych. Bezwzględnie przeciwwskazana w ciąży. Dowody kliniczne są ograniczone i wymagają dalszych badań.
- surowce roślinne
Bylica roczna to roślina lecznicza zawierająca artemisinę – składnik aktywny leków przeciwmalarycznych rekomendowanych przez WHO. Poza malariologią badana jest pod kątem działania przeciwzapalnego i łagodzenia bólu stawów. Stosowanie wymaga ostrożności ze względu na ryzyko hepatotoksyczności i interakcji z lekami.
- syntetyczne i biologiczne
C-fikocyjanina to niebieski pigment ze spiruliny, który w badaniach laboratoryjnych wykazuje silne właściwości antyoksydacyjne, przeciwzapalne i wstępnie przeciwnowotworowe. Większość danych pochodzi z badań in vitro i na zwierzętach; kliniczne zastosowanie u ludzi wymaga dalszych badań.
- C10-C30 krospolimer akrylowy
Opis w przygotowaniu
- C12-13 mleczan alkilu
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Caesalpinia spinosa (tara) to roślina z Ameryki Południowej, której nasiona dają gumę tara (E 417) – zagęstnik w żywności i ekscypient farmaceutyczny. Strąki zawierają gallotaniny o aktywności antyoksydacyjnej i antybakteryjnej potwierdzonej w badaniach laboratoryjnych.
- surowce roślinne
Camu camu to amazońska jagoda z wyjątkowo wysoką zawartością witaminy C (do 3000 mg/100 g) i bogatym profilem polifenoli. Dostępna jako proszek lub kapsułki, wykazuje działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne, choć kliniczne dowody są wciąż ograniczone.
- Capixyl
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Captomucil to patentowany kompleks chitosanowy w sprayu do nosa. Zmniejsza lepkość śluzu, ułatwia jego odpływ i łagodzi przekrwienie błony śluzowej – bez środków zwężających naczynia ani kortykosteroidów. Stosowany przy katarze, nieżycie nosa i zapaleniu zatok.
- surowce roślinne
Caulerpa lentillifera (morskie winogrona) to zielona alga morska bogata w siarczkowane polisacharydy, karotenoidy, alkaloidy bisindolowe oraz kwasy omega-3. Badania laboratoryjne potwierdzają silną aktywność antyoksydacyjną; wpływ na zdrowie człowieka jest wciąż na etapie wstępnych badań.
- surowce roślinne
Cebula zwyczajna (Allium cepa) zawiera kwercetynę, organiczne związki siarki i saponiny, które wykazują działanie przeciwutleniające, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i kardioprotekcyjne. Wyciąg z cebuli stosowany zewnętrznie może poprawiać wygląd blizn. Duże dawki mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwkrzepliwymi i antycukrzycowymi.
- syntetyczne i biologiczne
Cedazurydyna wspiera leczenie ostrej białaczki szpikowej, zwiększając skuteczność doustnej terapii z decytabiną u dorosłych pacjentów niekwalifikujących się do chemioterapii standardowej.
- surowce roślinne
Cedr (Cedrus spp., Juniperus virginiana, Thuja spp.) dostarcza olejku bogatego w seskwiterpeny – cedrol, α-cedren i tujopsen. Badania laboratoryjne i na zwierzętach sugerują działanie przeciwdrobnoustrojowe, przeciwzapalne i uspokajające. Stosowany zewnętrznie lub w aromaterapii; olejek jest toksyczny po spożyciu. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży.
Cefacetryl to antybiotyk cefalosporynowy pierwszej generacji o szerokim spektrum działania, stosowany w leczeniu zakażeń dróg oddechowych, skóry, układu moczowego i kości. Działa bakteriobójczo, hamując syntezę ściany komórkowej bakterii.
- syntetyczne i biologiczne
Cefadroksyl to antybiotyk cefalosporynowy I generacji, stosowany doustnie w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, moczowych i skóry u dzieci oraz dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Cefaklor to doustny antybiotyk cefalosporynowy, skuteczny w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, moczowych i skóry. Wyróżnia się szerokim spektrum działania i różnorodnymi postaciami podania.
- syntetyczne i biologiczne
Cefaleksyna to antybiotyk cefalosporynowy I generacji, skuteczny w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg oddechowych, skóry i układu moczowego, stosowany doustnie i wymagający przestrzegania zaleceń dawkowania.
Cefalonium to antybiotyk cefalosporynowy I generacji, skuteczny przeciw bakteriom Gram-dodatnim i niektórym Gram-ujemnym. Stosowany w infekcjach skóry, dróg moczowych i układu oddechowego, działa przez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii.
Cefamandol to antybiotyk beta-laktamowy drugiej generacji o szerokim spektrum działania przeciw bakteriom Gram-dodatnim i Gram-ujemnym, stosowany pozajelitowo w leczeniu poważnych zakażeń oraz profilaktyce okołooperacyjnej.
- syntetyczne i biologiczne
Cefapirin to antybiotyk cefalosporynowy I generacji, podawany dożylnie lub domięśniowo. Historycznie leczył zakażenia bakteryjne u ludzi, dziś stosowany głównie w weterynarii. W Polsce niedostępny jako lek dla ludzi.
Cefapiryna to antybiotyk beta-laktamowy z grupy cefalosporyn I generacji, stosowany parenteralnie w leczeniu zakażeń bakteryjnych, zwłaszcza Gram-dodatnich, oraz w profilaktyce okołooperacyjnej.
- syntetyczne i biologiczne
Cefazolina to antybiotyk stosowany głównie szpitalnie w leczeniu zakażeń skóry, tkanek miękkich, kości i stawów oraz w profilaktyce okołooperacyjnej. Charakteryzuje się szybkim i skutecznym działaniem.
- syntetyczne i biologiczne
Cefiderokol to nowoczesny antybiotyk dożylny o unikalnym mechanizmie działania, skuteczny wobec bakterii Gram-ujemnych, w tym szczepów opornych na inne leki. Stosowany w trudnych zakażeniach dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Cefiksym to antybiotyk cefalosporynowy III generacji o szerokim spektrum działania, stosowany w leczeniu różnych zakażeń bakteryjnych u dorosłych i dzieci, wyróżniający się wygodnym dawkowaniem.
Cefkwinom to antybiotyk cefalosporynowy III generacji o szerokim spektrum działania, skuteczny przeciw bakteriom Gram+ i Gram–, stosowany w leczeniu zapaleń płuc, zakażeń dróg moczowych, skóry oraz sepsy.