Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 10
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina potasowa to silny antybiotyk podawany głównie dożylnie w ciężkich zakażeniach bakteryjnych, wymagający precyzyjnego dawkowania i uwzględnienia przeciwwskazań.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina prokainowa to antybiotyk penicylinowy, podawany domięśniowo, skuteczny przeciw bakteriom wywołującym m.in. anginę, zapalenie płuc, kiłę i rzeżączkę.
- syntetyczne i biologiczne
Berberyna to alkaloid roślinny aktywujący enzym AMPK, który poprawia gospodarkę cukrową i lipidową. Badania kliniczne potwierdzają obniżenie glukozy, LDL i trójglicerydów. Ma poważne interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP450 i jest przeciwwskazana w ciąży.
- surowce roślinne
Berberys (Berberis vulgaris) zawiera berberynę – alkaloid o działaniu przeciwdrobnoustrojowym, przeciwzapalnym i hipoglikemizującym. Standaryzowane ekstrakty dostarczają 8–12% berberyny. Bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży i u noworodków; wchodzi w liczne interakcje lekowe.
- surowce roślinne
Bergenia orzęsiona to roślina lecznicza z Himalajów zawierająca bergeninę, katechinę i kwas galusowy. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości antyoksydacyjne, przeciwbakteryjne i potencjalnie wspierające pracę nerek, ale brak klinicznych badań u ludzi. Stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Bergera koenigii (liść curry) to roślina bogata w alkaloidów karbazolowe, terpeny i flawonoidy. Badania przedkliniczne wskazują na potencjał antyoksydacyjny, hipoglikemiczny i przeciwzapalny, jednak potwierdzonych badań klinicznych na ludziach jest niewiele. Przed suplementacją warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Berotralstat to lek nowej generacji stosowany w profilaktyce napadów wrodzonego obrzęku naczynioruchowego, skutecznie zmniejszający ich częstość i poprawiający jakość życia pacjentów.
- surowce roślinne
Bertram lekarski to roślina z rodziny astrowatych, stosowana tradycyjnie w ajurwedzie i medycynie unańskiej. Korzeń zawiera pellitorynę i inne N-alkyloamidy odpowiedzialne za działanie pobudzające nerwy, przeciwzapalne i przeciwbólowe – potwierdzone głównie w badaniach na zwierzętach.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-alanina to aminokwas produkowany w wątrobie, który służy jako prekursor karnozyny – związku buforującego kwasowość mięśni. Suplementacja 3,2–6,4 g dziennie przez 4–10 tygodni podnosi poziom karnozyny nawet o 80% i poprawia wydolność w krótkich, intensywnych wysiłkach. Charakterystycznym efektem ubocznym jest łagodne mrowienie skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-cyklodekstryna to substancja pomocnicza w lekach doustnych i miejscowych. Tworzy kompleksy inkluzyjne z hydrofobowymi cząsteczkami leków, poprawiając ich rozpuszczalność, biodostępność i stabilność. W iniekcjach stosuje się bezpieczniejsze pochodne – HP-β-CD i SBE-β-CD.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-glukan to błonnik z owsa, jęczmienia i grzybów. Udowodnione działanie: 3 g dziennie z owsa lub jęczmienia obniża cholesterol LDL i ogranicza wzrost glikemii po posiłku. Beta-glukany grzybowe wspierają odporność przez aktywację makrofagów i komórek NK. Osoby z chorobami autoimmunologicznymi powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-glukanaza to enzym rozkładający beta-glukany, stosowany głównie w browarnictwie i jako składnik suplementów diety w formie kapsułek lub proszku. Dane dotyczące jej bezpieczeństwa u ludzi są ograniczone, a oceny EFSA dotyczą głównie zastosowań w paszach dla zwierząt.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-kariofilen to naturalny terpen z pieprzu i goździków, który jako jedyny wiąże receptory CB2 układu endokannabinoidowego. Działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo bez efektu psychoaktywnego. Pierwsze badania kliniczne potwierdzają jego potencjał w bólu przewlekłym i chorobach zapalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-kryptoksantyna to karotenoid z mandarynek i papryki, który w organizmie zamienia się w witaminę A. Wspiera kości, działa przeciwzapalnie i antyoksydacyjnie. Badania kliniczne przy dawce 3 mg/dobę wykazały poprawę markerów wątrobowych u pacjentów z NAFLD.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-palmitynian (sn-2 palmitynian) to forma kwasu palmitynowego obecna naturalnie w mleku kobiecym. W mieszankach dla niemowląt wzbogaconych w tę substancję obserwuje się lepsze wchłanianie wapnia, miększe stolce, korzystniejszy skład mikrobioty oraz mniejszą płaczliwość dzieci w porównaniu ze standardowymi formułami.
- surowce roślinne
Beta-pinen to naturalny monoterpen z olejków eterycznych drzew iglastych i ziół. W badaniach na komórkach i zwierzętach wykazuje działanie przeciwbakteryjne, przeciwzapalne, rozszerzające oskrzela i neuroprotekcyjne. Dane kliniczne u ludzi są bardzo ograniczone.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-sitostanol to fitostanol roślinny obniżający LDL-cholesterol o 6–20% przy dawce 1,5–3 g dziennie. Działa, blokując wchłanianie cholesterolu w jelicie cienkim. Dobrze tolerowany, ale przeciwwskazany przy sitosterolemii.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-sitosterol to fitosterol roślinny, który obniża LDL o 8–15% i łagodzi objawy BPH przy dawkach 60–130 mg dziennie. Działa głównie w jelicie, blokując wchłanianie cholesterolu. Wykazuje też działanie przeciwzapalne i immunomodulujące. Przeciwwskazany przy sitosterolemii.
- syntetyczne i biologiczne
Betaina, czyli trimetyloglicyna, pełni w organizmie rolę donora metylu i osmoprotektora. Dzięki temu obniża stężenie homocysteiny, wspiera funkcje wątroby i może podnieść wydolność fizyczną. Optymalna dawka to 1,5 g dziennie; wyższe ilości (> 4 g) mogą zwiększyć poziom cholesterolu. Bezpieczna w suplementach, dostępna jako betaina bezwodna lub betaina HCl.
- syntetyczne i biologiczne
Betaksolol to beta-adrenolityk wykorzystywany w terapii jaskry, nadciśnienia i dławicy, działający selektywnie na serce i skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe.
- syntetyczne i biologiczne
Betiatyd to radiofarmaceutyk stosowany w diagnostyce chorób nerek, umożliwiający precyzyjną ocenę ich funkcji oraz wykrywanie zaburzeń nefrologicznych i urologicznych w medycynie nuklearnej.
- surowce roślinne
Betulina i ekstrakty huby brzozowej (Fomitopsis betulina) wykazują w badaniach laboratoryjnych właściwości przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe, przeciwzapalne i potencjalnie przeciwnowotworowe. Kliniczne potwierdzenie skuteczności u ludzi jest nadal ograniczone i wymaga dalszych badań.
- syntetyczne i biologiczne
Bewacyzumab to lek biologiczny stosowany w terapii nowotworów, który hamuje angiogenezę, ograniczając dopływ krwi do guza i spowalniając jego rozwój.
- surowce roślinne
Bez czarny (Sambucus nigra) zawiera antocyjany i flawonole o działaniu antyoksydacyjnym. Małe badania kliniczne wskazują na możliwe skrócenie czasu trwania grypy i przeziębienia. Surowe owoce są toksyczne i wymagają gotowania przed spożyciem.
- syntetyczne i biologiczne
Bezbiałkowy dializat z krwi cieląt jest stosowany w medycynie jako substytut krwi. Substancja ta jest oczyszczona z białek, co pozwala na uniknięcie reakcji alergicznych u pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Substancja lecznicza, która wykorzystywana jest w szczepionkach przeciwko krztuścowi. Bezkomórkowe antygeny krztuśca pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, które chronią organizm przed chorobą.
- syntetyczne i biologiczne
Bezlotoksumab to przeciwciało monoklonalne zapobiegające nawrotom zakażenia Clostridium difficile u dorosłych, działające poprzez neutralizację toksyny B i cechujące się wysoką skutecznością oraz bezpieczeństwem.
- syntetyczne i biologiczne
Bezylezomab to przeciwciało monoklonalne stosowane w diagnostyce obrazowej, umożliwiające precyzyjne wykrycie zapalenia kości i szpiku u dorosłych w wybranych ośrodkach medycyny nuklearnej.
- surowce roślinne
Bhringraj (Eclipta prostrata) to roślina ajurwedyjska bogata w wedelolakton, flawonoidy i saponiny. Badania na zwierzętach wskazują na działanie ochronne na wątrobę, wspomagające wzrost włosów i przeciwzapalne. Dane kliniczne u ludzi są wstępne i wymagają potwierdzenia w większych badaniach.
- surowce roślinne
Biała trufla (Tuber magnatum) zawiera ergosterol, polifenole, flawonoidy i β-glukany. Ekstrakty wykazują właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne w badaniach laboratoryjnych. Esencja z białej trufli jest popularnym składnikiem kosmetyków pielęgnacyjnych i preparatów anti-aging.
- Białe piżmo
Opis w przygotowaniu
- Białka baobabu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Białka mleka są substancją leczniczą stosowaną w suplementach diety oraz w leczeniu alergii pokarmowych. Mają one właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz wzmacniające układ odpornościowy.
- Białka mleka krowiego
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Białko buduje mięśnie, kości i enzymy. Minimalne zapotrzebowanie to 0,8 g/kg masy ciała dziennie, ale seniorzy i sportowcy potrzebują więcej. Źródło białka – roślinne czy zwierzęce – ma duże znaczenie dla zdrowia serca i ryzyka cukrzycy.
- syntetyczne i biologiczne
Białko drożdżowe z Saccharomyces cerevisiae to kompletne białko z PDCAAS = 1, zawierające 55–90% białka, pełen zestaw aminokwasów egzogennych, witaminy z grupy B, minerały (żelazo, cynk, selen) i bioaktywne beta-glukany. Odpowiednie dla wegan i osób z nietolerancją glutenu lub laktozy.
- syntetyczne i biologiczne
Białko grochowe pochodzi z żółtego grochu i zawiera 80–87 g białka na 100 g proszku. Dostarcza wszystkich niezbędnych aminokwasów, dużo argininy i BCAA. Jest bezglutenowe, bezlaktozowe i hipoalergiczne – odpowiednie dla wegan i osób z nietolerancją nabiału.