Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 37
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
GP4G (diguanozyd tetrafosforanowy) to naturalny nukleotyd pozyskiwany z solowca, badany laboratoryjnie jako regulator wzrostu komórek nabłonka i włosów. Dostępny wyłącznie do celów badawczych – nie jest lekiem ani suplementem.
- surowce roślinne
Grab pospolity (Carpinus betulus) dostarcza polifenoli o właściwościach przeciwutleniających i ściągających. Tradycyjnie stosowany przy zmęczeniu, drobnych krwawieniach i dolegliwościach układu oddechowego. Dostępny jako wyciąg z pączków lub liści – głównie w suplementach i preparatach gemoterapeutycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Gramicydyna to antybiotyk do stosowania miejscowego, wykazujący silne działanie przeciwbakteryjne wobec bakterii Gram-dodatnich, szczególnie w leczeniu zakażeń oczu i uszu.
- surowce roślinne
Granat właściwy (Punica granatum) dostarcza punikalagins, kwas elaginowy, antocyjany i kwas punikowy. Badania kliniczne dają mieszane wyniki – najlepiej udokumentowane działanie dotyczy stanów zapalnych w RZS. Sok z granatu może wchodzić w interakcje z lekami metabolizowanymi przez CYP3A4 i CYP2C9.
- syntetyczne i biologiczne
Granisetron łagodzi nudności i wymioty po chemioterapii, działa blokując serotoninę. Dostępny jako plaster transdermalny, zapewnia wygodę i długotrwałą skuteczność w terapii przeciwnowotworowej.
Grapiprant to lek weterynaryjny stosowany u psów w leczeniu bólu i zapalenia związanego z chorobą zwyrodnieniową stawów. Działa selektywnie, blokując receptor EP4, co minimalizuje skutki uboczne typowe dla NLPZ.
- surowce roślinne
Graviola (Annona muricata) zawiera acetogeniny, flawonoidy i alkaloidy badane pod kątem działania antyoksydacyjnego, przeciwzapalnego i hipoglikemizującego. Przewlekłe, wysokie spożycie wiąże się z ryzykiem neurotoksyczności i atypowego parkinsonizmu. Może wchodzić w interakcje z lekami na nadciśnienie i cukrzycę.
- syntetyczne i biologiczne
Grazoprewir jest lekiem stosowanym w leczeniu wirusowego zapalenia wątroby typu C. Substancja ta hamuje replikację wirusa i poprawia stan zdrowia pacjenta.
- surowce roślinne
Grejpfrut zawiera furanokumaryny blokujące enzym CYP3A4 – już jedna szklanka soku może podwoić lub wielokrotnie zwiększyć stężenie ponad 85 leków we krwi i utrzymywać ten efekt przez kilka dni. Owoc jest bogaty w flawanoidy, likopen i witaminę C, ale osoby przyjmujące leki muszą skonsultować jego spożycie z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Maitake (Grifola frondosa) to grzyb leczniczy zawierający beta-glukany, frakcję D i ergosterol. Może wspierać odporność, gospodarkę glukozową i lipidową, ale wchodzi w interakcje z warfaryną i lekami na cukrzycę.
- surowce roślinne
Grindelia to zioło z rodziny astrowatych stosowane na kaszel, zapalenie oskrzeli i skórne reakcje alergiczne. Zawiera kwas grindelowy, flawonoidy, kwasy fenolowe i olejek eteryczny z borneolom. Brak klinicznych badań wysokiej jakości; nie stosować w ciąży i przy alergii na astrowate.
Groch zwyczajny (Pisum sativum) to bogate źródło białka, błonnika i antyoksydantów, wspierające odporność, regulujące poziom cukru i cholesterolu oraz wspomagające układ trawienny i sercowo-naczyniowy.
- surowce roślinne
Wyciąg z kwiatów grochodrzewu to źródło flawonoidów (kwercetyna, rutyna, kemferol), polifenoli i kwasu askorbinowego. Badania laboratoryjne wskazują na działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Kora, liście i strąki rośliny są toksyczne – do stosowania nadają się wyłącznie kwiaty.
- surowce roślinne
Grusza pospolita (Pyrus communis) to owoc bogaty w polifenole, pektynę i triterpenoidy. Dostarcza błonnika, witaminy C i K oraz potasu. Badania laboratoryjne wskazują na potencjał przeciwzapalny i antyoksydacyjny, jednak dowody kliniczne u ludzi są wciąż ograniczone.
- surowce roślinne
Gruszynka jednostronna (Orthilia secunda) to zioło stosowane w medycynie ludowej jako wsparcie przy dolegliwościach ginekologicznych i układu moczowego. Zawiera arbutynę, flawonoidy, fitoestrogeny i mangan. Nie stosować w ciąży, przy chorobach nerek ani u dzieci poniżej 14. roku życia.
- surowce roślinne
Gryka zwyczajna to bezglutenowe pseudozboże zawierające rutynę, kwercetynę i D-chiro-inozytol. Wyciągi i mąka gryczana mogą wspierać układ krążenia, regulację glikemii i profil lipidowy. Najważniejsze ryzyko to alergia, w tym wstrząs anafilaktyczny.
- surowce roślinne
Grzebykowiec (Achyranthes bidentata) to roślina lecznicza z bogatym składem – saponiny, β-ekdysteron, flawonoidy i polisacharydy. Stosowany tradycyjnie przy bólach stawów, kręgosłupa i problemach z krążeniem. Przeciwwskazany w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
GT-peptyd-10 to syntetyczny peptyd z 15 aminokwasów, badany jako składnik miejscowych preparatów na trądzik. W połączeniu z cytrynianu trietylu niszczy do 92% bakterii P. acnes w biofilmie w ciągu 24 godzin, działając bakteriobójczo.
- syntetyczne i biologiczne
Guanfacyna to lek wspierający leczenie ADHD u dzieci i młodzieży, poprawiający koncentrację i kontrolę impulsów, zwłaszcza przy nietolerancji lub nieskuteczności leków stymulujących.
- Guanozyna
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Guanozyno-5'-monofosforan (GMP) i jego cykliczna forma cGMP to kluczowe cząsteczki sygnałowe organizmu. cGMP reguluje ciśnienie krwi, pracę serca i widzenie, a leki celujące w ten szlak stosuje się w nadciśnieniu płucnym, zaburzeniach erekcji i dławicy piersiowej.
- syntetyczne i biologiczne
Guar hydroksypropylowy to substancja pomocnicza w lekach i kosmetykach – zagęszcza, stabilizuje emulsje, tworzy film ochronny i kontroluje uwalnianie substancji czynnych. Znajdziesz go m.in. w kroplach nawilżających do oczu i żelach do rąk. Duże cząsteczki nie wnikają przez skórę, co sprzyja bezpieczeństwu stosowania.
- surowce roślinne
Guarana to wyciąg z nasion Paullinia cupana zawierający 2–8% kofeiny, teofilinę i teobrominy oraz polifenole. Działa pobudzająco na OUN, może skracać czas reakcji i zmniejszać zmęczenie. Bezpieczna dawka to 75–300 mg ekstraktu dziennie; wysokie dawki wywołują objawy typowe dla nadmiaru kofeiny.
- Guggul
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Gujawa (Psidium guajava) to roślina bogata w kwercetynę, kwasy fenolowe, garbniki i witaminę C. Wyciąg z liści i owoców wykazuje działanie przeciwutleniające, hipoglikemiczne i przeciwzapalne. Dostępna jako wyciąg z owoców lub koncentrat soku. Wymaga ostrożności u diabetyków i kobiet w ciąży.
- Guma akacjowa
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Guma arabska to naturalny polisacharyd z drzew Acacia, stosowany w lekach jako spoiwo tabletek, emulgator, środek stabilizujący i powlekający. Figuruje w Farmakopei Europejskiej i Amerykańskiej, a jej profil bezpieczeństwa jest dobrze udokumentowany.
- Guma biosacharydowa-1
Opis w przygotowaniu
- Guma biosacharydowa-2
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Guma celulozowa (CMC, E466) to substancja pomocnicza w lekach i wyrobach medycznych: spaja tabletki, zagęszcza zawiesiny i nawilża oczy. Jest uznawana za bezpieczną przez UE i FDA, choć wycofano jej dopuszczenie do żywności dla niemowląt.
- syntetyczne i biologiczne
Guma guar (E412) to naturalny polisacharyd z nasion Cyamopsis tetragonoloba, stosowany w lekach jako substancja wiążąca, zagęszczająca i kontrolująca uwalnianie substancji czynnej. Posiada status GRAS i spełnia normy Farmakopei Europejskiej. Może wpływać na wchłanianie niektórych leków doustnych.
- syntetyczne i biologiczne
Guma ksantanowa to substancja pomocnicza stosowana w lekach, kosmetykach i żywności. Zagęszcza płyny, stabilizuje zawiesiny i emulsje, wiąże tabletki oraz umożliwia kontrolowane uwalnianie substancji czynnych. Jest bezpieczna, dopuszczona przez FDA i opisana w farmakopei europejskiej.
- surowce roślinne
Gurmar to roślina o działaniu regulującym poziom cukru we krwi. Blokuje receptorów smakowych na języku, zmniejszając ochotę na słodkie rzeczy, a także stymuluje produkcję i działanie insuliny, pomagając zrównoważyć poziom cukru.
- syntetyczne i biologiczne
Guselkumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany w leczeniu łuszczycy plackowatej i łuszczycowego zapalenia stawów, wyróżniający się celowanym działaniem i korzystnym profilem bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Gwajafenezyna to składnik o działaniu wykrztuśnym, stosowany w łagodzeniu kaszlu mokrego i infekcji dróg oddechowych, często łączony z innymi lekami na przeziębienie i grypę.
- surowce roślinne
Gwajakowiec (Guaiacum officinale, lignum vitae) to roślina lecznicza z Karaibów, ceniona od XVI wieku. Jej żywica zawiera kwas gwajakonowy, lignany i saponiny. Tradycyjnie stosowana w reumatyzmie i dnie moczanowej. Brak kontrolowanych badań klinicznych u ludzi; interakcje z litem i lekami przeciwzakrzepowymi wymagają ostrożności.
- surowce roślinne
Gwiazdnica pospolita (Stellaria media) to zioło bogate w flawonoidy, saponiny i witaminę C. Tradycyjnie stosowana zewnętrznie na skórę oraz wewnętrznie jako napar. Brakuje badań klinicznych u ludzi; kobiety w ciąży i karmiące powinny jej unikać.
- surowce roślinne
Gynostemma pentaphyllum (jiaogulan) to pnącze bogate w gypenozydy – saponiny podobne do ginsenozydów żeń-szenia. Badania sugerują działanie adaptogenne, potencjalną pomoc w regulacji glukozy, lipidów i masy ciała. Może wchodzić w interakcje z wieloma lekami.
- surowce roślinne
Hajrul yahood bhasma (Lapis judaicus) to minerał ze skamieniałych kolców jeżowców, stosowany w medycynie Unani przy kamicy układu moczowego. Przetworzona forma Kushta zawiera tlenki wapnia i magnezu. Badania kliniczne nie dostarczyły jeszcze wystarczających dowodów skuteczności.
- surowce roślinne
Hakorośl rozesłana to afrykańska roślina o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym. Jej korzeń zawiera harpagozyd hamujący COX-2 i cytokiny zapalne. Stosowana przy bólach stawów, kręgosłupa i mięśni; wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe i przy chorobach przewodu pokarmowego.