Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 24
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Drożdże probiotyczne (S. boulardii, S. cerevisiae) wspierają zdrowie jelit, łagodzą biegunkę poantybiotykową i objawy IBS. Są odporne na antybiotyki, kwas żołądkowy i sole żółciowe, dzięki czemu docierają do okrężnicy niemal nienaruszone.
- syntetyczne i biologiczne
Drożdże piwne (Saccharomyces cerevisiae) to suplement bogaty w chrom, witaminy B i beta-glukany. Wspierają zdrowie jelit i mogą pomagać w regulacji glikemii. Ważne: wchodzą w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi i inhibitorami MAO oraz są przeciwwskazane przy chorobie Leśniowskiego-Crohna.
- surowce roślinne
Drzewo arakowe (Salvadora persica) i jego pochodna – miswak – zawierają fluorki, krzemionkę, garbniki i izotiocyjanian benzylu, które działają przeciwbakteryjnie i przeciwpróchniczo. Badania kliniczne potwierdzają skuteczność porównywalną z klasyczną szczoteczką do zębów.
- surowce roślinne
Olej arganowy z Argania spinosa zawiera witaminę E (~600 mg/kg), fitosterole, kwasy tłuszczowe i polifenole. Klinicznie wykazano poprawę profilu lipidowego; stosowany miejscowo nawilża skórę i nie zatyka porów.
- surowce roślinne
Korzeń drzewa borututu to afrykański surowiec roślinny bogaty w kwas galusowy, elagowy i flawonoidy. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości antyoksydacyjne, hepatoprotekcyjne i przeciwpasożytnicze. W Europie dostępny jako herbata lub suplement diety.
- surowce roślinne
Catuaba to wyciąg z kory amazońskich drzew (głównie Trichilia catigua i Erythroxylum vacciniifolium) bogaty w alkaloidy tropanowe, flawolignany i polifenole. Tradycyjnie stosowana na libido, zmęczenie i pamięć – badania przedkliniczne są obiecujące, lecz rzetelnych danych klinicznych u ludzi brakuje. Kobiety w ciąży i osoby przyjmujące leki powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- surowce roślinne
Olejek z drzewa herbacianego (Melaleuca alternifolia) działa antybakteryjnie, przeciwgrzybiczo i przeciwzapalnie dzięki terpinen-4-olowi (35–48% składu). Stosowany zewnętrznie przy trądziku, grzybicy stóp i paznokci, łupieżu oraz wszawicy. Bezwzględnie nie do spożycia – nawet małe ilości są toksyczne.
- surowce roślinne
Drzewo karanja (Pongamia pinnata) to roślina ajurwedyjska bogata w karanjin, pongamol i flawonoidy. Olej karanja stosuje się zewnętrznie przy problemach skórnych i bólach stawów. Działanie potwierdzone głównie w badaniach laboratoryjnych i na zwierzętach – dane kliniczne u ludzi są wstępne.
- surowce roślinne
Kora drzewa lapacho zawiera naftochinony (lapachol, beta-lapachon), antrachinony i flawonoidy o potencjalnym działaniu przeciwdrobnoustrojowym i przeciwzapalnym. Brak badań klinicznych u ludzi. Przeciwwskazana w ciąży i przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Migdałowiec pospolity (Prunus dulcis) dostarcza nasion bogatych w witaminę E, kwasy tłuszczowe MUFA/PUFA i flawonoidy. Olej ze słodkich migdałów nawilża skórę, a spożywanie migdałów może wspierać prawidłowy poziom cholesterolu i glukozy. Migdał gorzki zawiera toksyczną amigdalinę i wymaga szczególnej ostrożności.
- surowce roślinne
Drzewo pistacjowe dostarcza luteiny, zeaksantyny, γ-tokoferolu, fitosteroli i polifenoli o udokumentowanym działaniu antyoksydacyjnym, lipidoregulującym i przeciwzapalnym. Badania kliniczne potwierdzają korzyści dla profilu cholesterolu, glikemii i ciśnienia krwi. Osoby uczulone na orzechy drzewne powinny unikać pistacji.
- surowce roślinne
Olej tamanu (Calophyllum inophyllum) to bogaty w neoflawonoidy, kwasy tłuszczowe i ksantony olej roślinny stosowany wyłącznie zewnętrznie. Wspiera gojenie ran, łagodzi stany zapalne skóry i wykazuje szerokie działanie przeciwdrobnoustrojowe potwierdzone badaniami laboratoryjnymi.
- surowce roślinne
Ekstrakt z drzewa tara (Caesalpinia spinosa) zawiera galogarbniki, polifenole i galaktomannany. W badaniach laboratoryjnych wykazuje silne działanie antyoksydacyjne, a klinicznie – nawilżające i ochronne dla bariery skórnej. Kwas taninowy, główny składnik, ma status GRAS i jest dopuszczony jako dodatek do żywności.
- syntetyczne i biologiczne
Dulaglutyd to innowacyjny lek inkretynowy na cukrzycę typu 2, ułatwiający kontrolę glikemii i wspomagający redukcję masy ciała, podawany wygodnie raz w tygodniu jako wstrzyknięcie.
- syntetyczne i biologiczne
Duloksetyna wykazuje działanie przeciwdepresyjne, przeciwlękowe i przeciwbólowe, wpływając na poziom serotoniny i noradrenaliny. Stosowana przy depresji, bólu neuropatycznym oraz zaburzeniach lękowych.
- syntetyczne i biologiczne
Dupilumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany w terapii przewlekłych chorób zapalnych, takich jak AZS, astma czy przewlekłe zapalenie zatok, zapewniający skuteczną kontrolę objawów.
- syntetyczne i biologiczne
Durwalumab to lek immunoonkologiczny stosowany w leczeniu nowotworów, takich jak rak płuca, wątroby czy endometrium. Wzmacnia odpowiedź immunologiczną organizmu, blokując mechanizmy obronne komórek nowotworowych.
- syntetyczne i biologiczne
Dutasteryd skutecznie zmniejsza objawy łagodnego rozrostu prostaty, obniżając poziom hormonów odpowiedzialnych za jej powiększenie i ograniczając ryzyko powikłań wymagających interwencji chirurgicznej.
- syntetyczne i biologiczne
Duwelizyb to doustny inhibitor PI3K-δ i PI3K-γ stosowany w nawrotowej białaczce limfocytowej, chłoniaku z małych limfocytów i chłoniaku grudkowym po co najmniej dwóch wcześniejszych terapiach. Standardowa dawka to 25 mg dwa razy na dobę. Lek wymaga profilaktyki przeciwzakaźnej i ścisłego monitorowania ze względu na ryzyko poważnych powikłań.
- syntetyczne i biologiczne
Dwutlenek chloru to przemysłowy środek dezynfekcyjny używany m.in. do uzdatniania wody i sterylizacji wyrobów medycznych. FDA ostrzega, że produkty z ClO₂ sprzedawane jako suplementy są niebezpieczne i mogą powodować ciężkie powikłania zdrowotne, w tym śmierć.
- Dwutlenek siarki
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Dwutlenek tytanu (TiO₂) to substancja pomocnicza w tabletkach i kapsułkach, pełniąca rolę barwnika, środka kryjącego i filtra UV. Chroni substancje czynne przed degradacją, ułatwia identyfikację leku i stanowi mniej niż 1% masy tabletki. Agencje regulacyjne – w tym EMA, FDA i WHO – potwierdzają jego bezpieczeństwo w produktach leczniczych.
- syntetyczne i biologiczne
Dydrogesteron to syntetyczny progestagen wykorzystywany w leczeniu zaburzeń hormonalnych u kobiet, m.in. w terapii cyklu miesiączkowego, endometriozy oraz hormonalnej terapii zastępczej.
- surowce roślinne
Dymnica pospolita to tradycyjne zioło klasyfikowane przez HMPC jako produkt leczniczy przy dolegliwościach trawiennych i żółciowych. Zawiera alkaloid protopinę i flawonoidy. Dostępna jako herbata, nalewka lub ekstrakt. Przeciwwskazana w ciąży, przy kamicy żółciowej i chorobach wątroby.
- surowce roślinne
Pestki dyni zawierają fitosterole, tokoferole, lignany, kukurbitacyny i kwasy tłuszczowe omega-6. Najlepiej potwierdzone działanie dotyczy łagodzenia objawów BPH. Mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi, hipotensyjnymi i litem.
- syntetyczne i biologiczne
Dysmutaza ponadtlenkowa (SOD) to enzym antyoksydacyjny obecny w każdej komórce, który neutralizuje toksyczne rodniki ponadtlenkowe. Doustne suplementy SOD nie wchłaniają się do krwi. Formy iniekcyjne wykazały skuteczność w chorobie zwyrodnieniowej stawów w badaniach klinicznych. Trwają prace nad nowymi formami o lepszej biodostępności.
- surowce roślinne
Dzięgiel chiński (Angelica sinensis, dang gui) to korzeń z tradycji TCM stosowany przy dolegliwościach menstruacyjnych i menopauzalnych. Zawiera ligustylid, kwas ferulowy i polisacharydy. Wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i jest przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Dzięgiel leśny (Angelica archangelica) to zioło bogate w kumaryny, olejki eteryczne i furanokumaryny. Tradycyjnie wspiera trawienie, drogi oddechowe i krążenie. Przeciwwskazany w ciąży; może wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i zwiększać wrażliwość na słońce.
- surowce roślinne
Dziewanna to roślina lecznicza stosowana głównie przy kaszlu, zapaleniu oskrzeli i chrypce. Zawiera saponiny, mucylagę i flawonoidy, które ułatwiają odkrztuszanie i łagodzą podrażnione błony śluzowe. Dostępna w postaci naparu, wyciągu, kapsułek i oleju do uszu.
- surowce roślinne
Dziewanna drobnokwiatowa zawiera śluz roślinny, saponiny i flawonoidy, które łagodzą kaszel i wspierają drogi oddechowe. Dostępna jako herbatka, nalewka, kapsułki i olejek do uszu. Przed stosowaniem w ciąży i przy przyjmowaniu leków konieczna konsultacja ze specjalistą.
- surowce roślinne
Dziewanna kutnerowata (Verbascum phlomoides) to roślina lecznicza stosowana głównie przy kaszlu i dolegliwościach oddechowych. Kwiaty zawierają śluz, saponiny, flawonoidy i glikozydy, którym przypisuje się działanie wykrztuśne i łagodzące. Badania laboratoryjne wskazują też na aktywność przeciwwirusową, lecz kliniczne potwierdzenie skuteczności u ludzi pozostaje ograniczone.
- surowce roślinne
Kwiat dziewanny wielkokwiatowej zawiera saponiny, mucilage i flawonoidy. Tradycyjnie stosowany na kaszel, zapalenie oskrzeli i ból ucha. Badania laboratoryjne potwierdzają aktywność przeciwwirusową i antybakteryjną. Nasiona są toksyczne i nie wolno ich spożywać.
- surowce roślinne
Dziewięćsił bezłodygowy (Carlina acaulis) – roślina lecznicza z korzeniem bogatym w carlina oxide (ok. 80% olejku), inulinę (18–22%) i gorzkie laktony seskwiterpenowe. Tradycyjnie stosowany przy dolegliwościach trawiennych, jako diuretyk i środek napotny. W dużych dawkach działa przeczyszczająco i wymiotnie.
- surowce roślinne
Dzika róża (Rosa canina) dostarcza wyjątkowo dużo witaminy C (300–1200 mg/100 g s.m.), flawonoidów, galaktolipiidu GOPO i kwasów omega. Proszek z owoców w dawce 5–10 g dziennie pomaga łagodzić ból stawów w badaniach klinicznych. Olej z nasion wspiera regenerację skóry.
- surowce roślinne
Dzikie indygo (Baptisia tinctoria) to zioło stosowane głównie w połączeniu z jeżówką i tują wspomagające układ odpornościowy przy infekcjach górnych dróg oddechowych. Zawiera arabinogalaktanoproteiny, polisacharydy i alkaloid cytyzyna. W dużych dawkach toksyczne – może powodować wymioty, biegunkę i skurcze. Przeciwwskazane w ciąży i podczas karmienia piersią.
- surowce roślinne
Dziurawiec zwyczajny (Hypericum perforatum) to surowiec zielarski stosowany przy łagodnej i umiarkowanej depresji. Jego aktywne składniki – hyperforyna i hyperycyna – regulują poziom neuroprzekaźników. Uwaga: dziurawiec wchodzi w poważne interakcje z wieloma lekami i nie powinien być stosowany bez konsultacji z farmaceutą lub lekarzem.
- surowce roślinne
Dziwidło Riviera (konjac) dostarcza glukomananu – błonnika spowalniającego wchłanianie cukrów i tłuszczów, obniżającego LDL-cholesterol i wspierającego prawidłową pracę jelit. Surowy korzeń jest toksyczny; bezpieczne są wyłącznie przetworzone formy: ekstrakt, proszek, kapsułki.
- syntetyczne i biologiczne
Ebastyna to nowoczesny lek przeciwhistaminowy łagodzący objawy alergii, takie jak katar sienny czy pokrzywka, wyróżniający się długotrwałym działaniem i wygodną formą podania.
- syntetyczne i biologiczne
Ecamsule (Mexoryl SX) to fotostabilny, rozpuszczalny w wodzie filtr UVA pochłaniający promieniowanie w zakresie 320–400 nm. Stosowany w kremach z filtrem od 1993 r., zatwierdzony przez FDA w 2006 r. Chroni skórę przed fotostarzeniem i skutkami długofalowego promieniowania UVA.