Indeks substancji czynnych
strona nr 106
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Kora wiązu czerwonego zawiera śluz roślinny tworzący ochronny żel na błonach śluzowych. Stosowana tradycyjnie przy dolegliwościach gardła i układu pokarmowego. Może spowalniać wchłanianie leków – należy zachować odstęp co najmniej 2 godzin.
- surowce roślinne
Wiązówka błotna (Filipendula ulmaria) to roślina bogata w salicylany, flawonoidy i taniny, stosowana tradycyjnie przy stanach zapalnych stawów, dolegliwościach trawiennych i gorączce. Dostępna jako napar, nalewka lub wyciąg. Przeciwwskazana przy uczuleniu na aspirynę, w ciąży i u dzieci z gorączką.
- syntetyczne i biologiczne
Wibegron to nowoczesny lek na zespół pęcherza nadreaktywnego, który szybko łagodzi objawy częstego lub naglącego oddawania moczu, zapewniając skuteczność i wygodne stosowanie.
- surowce roślinne
Wiciokrzew (Lonicera japonica) to surowiec zielarski bogaty w kwas chlorogenowy, luteolinę i flawonoidy. Badania przedkliniczne potwierdzają jego działanie przeciwbakteryjne, przeciwwirusowe i przeciwzapalne. Stosowany w postaci herbat, nalewek i kapsułek; wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Wiciokrzew japoński (Lonicera japonica) to roślina lecznicza bogata w kwas chlorogenowy, luteoliny, glikozydy irydoidowe i saponiny. Badania laboratoryjne i na zwierzętach sugerują działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne. Ekstrakt z kwiatów jest prawdopodobnie bezpieczny doustnie do 8 tygodni, ale wymaga ostrożności przy stosowaniu leków przeciwzakrzepowych i w ciąży.
- surowce roślinne
Wiciokrzew przewiercień (Lonicera japonica) to zioło stosowane w medycynie chińskiej od tysięcy lat. Kwiaty zawierają kwas chlorogenowy, luteolinę i saponiny o właściwościach przeciwbakteryjnych i przeciwzapalnych potwierdzonych w badaniach laboratoryjnych. Jagody i łodygi mogą być toksyczne – do celów leczniczych używa się wyłącznie kwiatów.
- surowce roślinne
Widłak goździsty to roślina zawierająca toksyczne alkaloidy (lycopodynę, clavatynę i inne). Stosowany głównie w homeopatii, bez potwierdzonych klinicznych dowodów skuteczności. Przed jakimkolwiek zastosowaniem konieczna konsultacja z lekarzem lub farmaceutą.
- surowce roślinne
Wiecznik kulisty (Gomphrena globosa) to roślina bogata w betacyjaniny, flawonoidy i saponiny. W badaniach laboratoryjnych wykazuje działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne; tradycyjnie stosowany jako napar przy kaszlu i podwyższonym ciśnieniu. Brak badań klinicznych u ludzi.
- surowce roślinne
Wielosił błękitny to roślina lecznicza bogata w saponiny triterpenowe i flawonoidy. Tradycyjnie używana przy gorączce, kaszlu i stanach zapalnych. Brak badań klinicznych u ludzi; duże dawki mogą być toksyczne.
- surowce roślinne
Wielosił błękitny to roślina zielna z bogatą historią w ziołolecznictwie europejskim i chińskim. Zawiera saponiny triterpenowe, flawonoidy i alkaloidy. Tradycyjnie używany przy gorączce, stanach zapalnych i kaszlu, choć brak wystarczających badań klinicznych potwierdzających skuteczność. Może być toksyczny w dużych dawkach.
- surowce roślinne
Kora wierzby białej (Salix alba) zawiera salicynę przekształcaną w organizmie w kwas salicylowy. Standaryzowane wyciągi stosuje się przy bólu i stanach zapalnych w dawce 120–240 mg salicyny dziennie. Nie należy jej podawać dzieciom ani łączyć z lekami przeciwzakrzepowymi bez konsultacji lekarskiej.
- surowce roślinne
Wierzba wiciowa to surowiec zielarski z salicyną – naturalnym prekursorem kwasu salicylowego. Wyciąg działa przeciwbólowo i przeciwzapalnie. Badania potwierdzają skuteczność w bólu kręgosłupa przy dawce 120–240 mg salicyny dziennie. Nie stosować w ciąży, przy uczuleniu na aspirynę ani łącznie z lekami przeciwzakrzepowymi bez konsultacji lekarskiej.
- surowce roślinne
Wierzbówka kiprzyca to roślina lecznicza bogata w oenoteinę B, polifenole i flawonoidy. Tradycyjnie stosowana przy BPH, dolegliwościach trawiennych i stanach zapalnych skóry. HMPC uznał ją za tradycyjny lek roślinny w objawowym leczeniu łagodnego przerostu prostaty.
- surowce roślinne
Wierzbownica drobnokwiatowa (Epilobium parviflorum) to zioło stosowane w dolegliwościach prostaty i dróg moczowych. Zawiera beta-sitosterol, oenotein B i flawonoidy. Badanie kliniczne potwierdza poprawę objawów BPH przy dawce 500 mg wyciągu dziennie. Przeciwwskazana w ciąży i laktacji.
- surowce roślinne
Wierzbownica Fleischera dostarcza oenoteinę B, flawonoidy i kwasy fenolowe o właściwościach antyoksydacyjnych i przeciwzapalnych. Wyciągi z tej rośliny stosuje się głównie zewnętrznie w pielęgnacji skóry oraz jako suplement wspierający zdrowie układu moczowo-płciowego.
- surowce roślinne
Wierzbownica wąskolistna to zioło uznane przez ESCOP za środek łagodzący dolegliwości ze strony dolnych dróg moczowych przy BPH. Zawiera oenotheinę B (4–14% suchej masy), flawonoidy i kwasy fenolowe. Stosowana doustnie (napar, ekstrakt) i miejscowo na skórę. Nie stosować w ciąży i u dzieci poniżej 18 lat.
- surowce roślinne
Olej z wiesiołka dwuletniego dostarcza kwasów tłuszczowych omega-6 – głównie kwasu linolowego i GLA – które mogą działać przeciwzapalnie. Stosowany przy problemach skórnych, PMS i objawach menopauzy, choć dowody naukowe na jego skuteczność pozostają niejednoznaczne. Wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami krzepnięcia i epilepsją.
- surowce roślinne
Olej z wiesiołka dziwnego to suplement bogaty w kwas gamma-linolenowy (GLA, 5–18%), który działa przeciwzapalnie poprzez wpływ na syntezę prostaglandyn. Stosowany przy PMS, objawach menopauzy i stanach zapalnych skóry – choć dowody naukowe są wstępne. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i u osób z padaczką.
- syntetyczne i biologiczne
Wigabatryna to lek przeciwpadaczkowy stosowany przy trudno kontrolowanych napadach, zwłaszcza gdy inne terapie zawodzą. Działa poprzez zwiększenie hamowania w mózgu, dostępna w różnych dawkach i formach.
- syntetyczne i biologiczne
Wilanterol to wziewny lek rozszerzający oskrzela z grupy LABA, stosowany raz na dobę w leczeniu astmy i POChP. Działa przez receptory β₂ w mięśniach oskrzeli – efekt utrzymuje się 24 godziny. Dostępny wyłącznie w preparatach złożonych, nigdy jako monoterapia.
- surowce roślinne
Korzeń wilżyny ciernistej to tradycyjny surowiec zielarski uznany przez EMA/HMPC za produkt leczniczy roślinny wspierający układ moczowy. Działa moczopędnie, a ESCOP wskazuje go przy stanach zapalnych dróg moczowych i piasku nerkowym. Nie należy go stosować w ciąży, przy karmieniu piersią ani w obrzękach sercowo-nerkowych.
- syntetyczne i biologiczne
Winblastyna to cytostatyk dożylny z grupy alkaloidów Vinca, który blokuje podział komórek nowotworowych przez wiązanie się z tubiliną i hamowanie tworzenia wrzeciona mitotycznego. Stosowana w chłoniaku Hodgkina, nowotworach jądra, histiocytozie i innych nowotworach – zawsze w ramach wielolekowych schematów chemioterapii.
- syntetyczne i biologiczne
Winflunina to nowoczesny lek przeciwnowotworowy z grupy alkaloidów Vinca, stosowany głównie w terapii zaawansowanego raka dróg moczowych u dorosłych.
- syntetyczne i biologiczne
Winiferyna to polifenol z winorośli hamujący enzym tyrozynazę, który odpowiada za nadprodukcję melaniny. Stosowana miejscowo w dermokosmetykach redukuje przebarwienia i wyrównuje koloryt skóry. Dane kliniczne pochodzą głównie od producenta składnika.
- surowce roślinne
Winorośl balonowa (Cardiospermum halicacabum) zawiera saponiny, flawonoidy, garbniki i quebrachitol. Działa przeciwzapalnie przez hamowanie TNF-α i tlenku azotu, co czyni ją użytecznym składnikiem preparatów miejscowych na zapalenie skóry i świąd. Badania laboratoryjne sugerują też aktywność przeciwbakteryjną, przeciwgrzybiczą i przeciwcukrzycową.
- surowce roślinne
Winorośl właściwa dostarcza proantocyjanidyn, antocyjanów i resweratrolu. Wyciąg z pestek może wspierać układ krążenia i działać antyoksydacyjnie. Generalnie bezpieczny, ale ostrożność wskazana przy niedoborze żelaza, w ciąży i laktacji.
- surowce roślinne
Winorośl Zeusa (Tripterygium wilfordii) to roślina lecznicza z medycyny chińskiej o silnym działaniu przeciwzapalnym i immunosupresyjnym. Aktywne składniki – triptolid i celastrol – mogą wspomagać leczenie RZS i chorób nerek, ale mają wąski margines bezpieczeństwa i ryzyko poważnej toksyczności. Stosowanie wyłącznie pod kontrolą lekarza.
- syntetyczne i biologiczne
HPV to wirus przenoszony drogą płciową; większość zakażeń ustępuje samoistnie, lecz przetrwałe infekcje typami wysokiego ryzyka grożą rakiem szyjki macicy. Badania wskazują, że zdrowa mikrobiota pochwy zdominowana przez Lactobacillus sprzyja eliminacji wirusa. Wstępne próby kliniczne z probiotykami pokazują obiecujące wyniki, ale nie zastępują regularnych badań cytologicznych i szczepień.
- syntetyczne i biologiczne
Wirus kleszczowego zapalenia mózgu to groźna choroba przenoszona przez kleszcze, która może prowadzić do poważnych powikłań neurologicznych. Dowiedz się więcej o objawach, leczeniu i profilaktyce tej infekcji na naszej stronie.
- syntetyczne i biologiczne
Inaktywowana szczepionka przeciw KZM to jedyna skuteczna ochrona przed kleszczowym zapaleniem mózgu. Po 3 dawkach ponad 99% zaszczepionych wytwarza ochronne przeciwciała. Skuteczność w warunkach rzeczywistych wynosi 96–99%. Nie istnieje swoiste leczenie tej choroby.
Wirus polio replikuje w jelicie i może przenikać do układu nerwowego. Bakterie jelitowe wzmacniają jego zakaźność poprzez LPS, ale odpowiedni skład mikrobioty (zwłaszcza Bifidobacterium) sprzyja lepszej odpowiedzi na szczepionkę. Szczepienie z użyciem inaktywowanego wirusa polio (IPV) to podstawowa metoda profilaktyki.
- syntetyczne i biologiczne
IPV to inaktywowana szczepionka przeciw polio zawierająca zabite cząstki trzech typów poliovirusa. Pobudza układ odpornościowy do produkcji przeciwciał chroniących przed paraliżem. Trzy dawki dają ponad 95% serokonwersji, a odporność trwa przez wiele lat. Profil bezpieczeństwa jest bardzo korzystny.
- syntetyczne i biologiczne
Wirus wścieklizny to drobnoustrój, który powoduje chorobę zakaźną u zwierząt i ludzi. Może być przenoszony przez ukąszenie zarażonego zwierzęcia.
- syntetyczne i biologiczne
Inaktywowana szczepionka przeciw WZW A pobudza układ odpornościowy do wytworzenia przeciwciał anty-HAV, chroniąc w ponad 97% przypadków już po pierwszej dawce. Pełny schemat dwóch dawek daje ochronę szacowaną na kilkadziesiąt lat.
- syntetyczne i biologiczne
Wiskoza w farmacji pełni rolę substancji pomocniczej w produkcji opakowań (celofan) oraz jako składnik żeli o kontrolowanym uwalnianiu leku. Lepkie żele zawierające lidokainę 2% stosuje się m.in. przy zapaleniu błon śluzowych po chemio- lub radioterapii.
- syntetyczne i biologiczne
Wismodegib to innowacyjny lek doustny blokujący szlak sygnałowy w zaawansowanym raku podstawnokomórkowym, stosowany u dorosłych pod ścisłym nadzorem lekarza.
