Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 9
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Banan zwyczajny (Musa paradisiaca) to bogate źródło witaminy C, A, B6, potasu i błonnika. Zawiera polifenole i flawonoidy o właściwościach antyoksydacyjnych. Dostępny jako proszek, ekstrakt, koncentrat soku i przecier.
- surowce roślinne
Wyciąg z kwiatu bananowca zawiera flawonoidy, polifenole, taniny, żelazo i potas. Badania laboratoryjne wskazują na właściwości przeciwutleniające i przeciwdrobnoustrojowe, jednak potwierdzające badania kliniczne u ludzi są nadal ograniczone.
- surowce roślinne
Baobab to afrykański surowiec bogaty w witaminę C (280–300 mg/100 g), błonnik prebiotyczny i polifenole. Wspiera odporność, zdrowie jelit i stabilizację glikemii. Dostępny jako proszek z pulpy, olej z nasion i wyciąg z liści.
- surowce roślinne
Barro (Terminalia bellirica, Bibhitaki) to owoc bogaty w garbniki, kwas galusowy i elagowy. Tradycyjnie stosowany w ajurwedzie na dolegliwości trawienne, oddechowe i wątrobowe. Może wchodzić w interakcję z lekami przeciwcukrzycowymi – zawsze skonsultuj stosowanie z farmaceutą lub lekarzem.
- surowce roślinne
Barwinek pospolity (Vinca minor) zawiera ponad 50 alkaloidów, z których najważniejsza jest winkamina – związek poprawiający krążenie mózgowe i wykorzystanie tlenu przez mózg. Jego pochodna, winpocetyna, jest lekiem stosowanym w Europie. Barwinek obniża ciśnienie krwi i jest przeciwwskazany w ciąży, przy niskim ciśnieniu oraz chorobach nerek i wątroby.
- Barwnik FCF niebieski
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Bataty dostarczają beta-karotenu (prowitaminy A), antocyjanów, flawonoidów i błonnika prebiotycznego. Badania wskazują na działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i potencjalnie hipoglikemizujące. Osoby z chorobami nerek powinny skonsultować regularne spożycie z lekarzem.
- surowce roślinne
Wyciąg z kory bauhinii zmiennej to surowiec roślinny bogaty we flawonoidy, terpenoidy i związki fenolowe. Badania przedkliniczne sugerują właściwości przeciwzapalne, antyoksydacyjne i ochronne dla wątroby oraz nerek, lecz brak potwierdzenia w badaniach klinicznych na ludziach. Wysokie dawki mogą być szkodliwe.
- surowce roślinne
Olej z nasion bawełny to roślinny olej bogaty w kwas linolowy, witaminę E i fitosterole. Wspiera prawidłowy profil lipidowy krwi i nawilżenie skóry; surowy olej zawiera gossypol, który jest usuwany podczas rafinacji.
- surowce roślinne
Bawełna indyjska (Gossypium herbaceum) to roślina, której nasiona zawierają kwas linolowy, tokoferole, flawonoidy i gossypol. Wyciąg z nasion stosuje się w kosmetykach jako składnik nawilżający i łagodzący. Gossypol wyizolowany z nasion wykazuje silne działanie biologiczne, ale jest toksyczny i bezwzględnie przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Bazylia pospolita (Ocimum basilicum) zawiera eugenol, kwas rozmarynowy i linalool o działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Olejek bazyliowy w dużych dawkach może być niebezpieczny ze względu na estragol. Wyciągi mogą wchodzić w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i hipotensyjnymi.
- surowce roślinne
Bazylia azjatycka (tulsi) to adaptogenne zioło z Ayurwedy zawierające eugenol, kwas ursolowy i kwas rozmarynowy. Badania kliniczne potwierdzają skromne działanie przeciwstresowe i hipoglikemizujące. Wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwcukrzycowymi; przeciwwskazana w ciąży i laktacji.
- surowce roślinne
Bażyna czarna to źródło antocyjanów (do 460 mg/100 g), flawonoidów i garbników o silnych właściwościach przeciwutleniających. W medycynie ludowej wspierała układ moczowy i trawienny. Dane z badań na ludziach są wciąż skąpe.
- syntetyczne i biologiczne
Bedakilina to innowacyjny lek stosowany w leczeniu opornej gruźlicy płuc. Wyróżnia się skutecznością u dorosłych i dzieci od 5 lat, stanowiąc przełom w terapii trudnych zakażeń.
Bedinwetmab to przeciwciało monoklonalne stosowane u psów w leczeniu przewlekłego bólu i stanów zapalnych związanych z osteoartrozą, blokujące czynnik wzrostu nerwowego beta (NGF) dla poprawy ruchomości i jakości życia.
- syntetyczne i biologiczne
Beksaroten to nowoczesny retynoid wykorzystywany w leczeniu zaawansowanego chłoniaka skóry typu T, wyróżniający się selektywnym działaniem na receptory komórkowe i korzystnym profilem skuteczności.
- syntetyczne i biologiczne
Belantamab to innowacyjny lek skierowany przeciw szpiczakowi mnogiemu u dorosłych, działający selektywnie na komórki nowotworowe i wymagający monitorowania okulistycznego podczas terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Belatacept jest lekiem stosowanym w transplantologii do zapobiegania odrzuceniu przeszczepu. Substancja ta hamuje aktywację limfocytów T, które są odpowiedzialne za reakcję odpornościową organizmu na obce tkanki.
- syntetyczne i biologiczne
Belimumab jest lekiem stosowanym w leczeniu chorób autoimmunologicznych, takich jak toczeń rumieniowaty układowy. Substancja ta działa poprzez hamowanie aktywności niektórych białek odpowiedzialnych za reakcje autoimmunologiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Bemiparyna sodowa to heparyna drobnocząsteczkowa II generacji hamująca czynnik Xa kaskady krzepnięcia. Stosuje się ją podskórnie w profilaktyce i leczeniu zakrzepicy żylnej oraz zatorowości płucnej. Dawka profilaktyczna wynosi 2500–3500 IU raz na dobę, a terapeutyczna – 115 IU/kg/dobę. Najdłuższy spośród LMWH okres półtrwania (5,3 h) i wysoka biodostępność (96%) umożliwiają wygodne dawkowanie raz dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Benazepryl, inhibitor ACE, obniża ciśnienie tętnicze i wspiera leczenie niewydolności serca, zmniejszając obciążenie serca przez rozszerzenie naczyń krwionośnych. Stosowany u dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Bencyklan działa rozkurczająco na mięśnie gładkie i rozszerza naczynia krwionośne, wspomagając leczenie objawów miażdżycy zarostowej kończyn dolnych i poprawiając krążenie obwodowe.
- syntetyczne i biologiczne
Bendamustyna to cytostatyk stosowany w leczeniu białaczek i chłoniaków, który hamuje podział komórek nowotworowych. Podawany jest dożylnie pod kontrolą lekarza w warunkach szpitalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Benralizumab to innowacyjny lek biologiczny stosowany w leczeniu ciężkiej astmy eozynofilowej i eozynofilowej ziarniniakowatości z zapaleniem naczyń, działający poprzez redukcję eozynofilów.
- syntetyczne i biologiczne
Benserazyd wspomaga leczenie choroby Parkinsona i zespołu niespokojnych nóg, stosowany zawsze z lewodopą. Pozwala skuteczniej kontrolować objawy i jest dobrze przebadany pod względem bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Bentonit to naturalna glinka montmorylonitowa stosowana w lekach jako spoiwo, środek rozpadający, środek zawieszający i baza kremów. Nie wchłania się z przewodu pokarmowego, lecz może zmniejszać wchłanianie niektórych leków przyjmowanych równocześnie.
- syntetyczne i biologiczne
Benzoesan benzylu to lek zewnętrzny na świerzb i wszawicę, który niszczy pasożyty poprzez działanie neurotoksyczne. Stosuje się go w stężeniu 10–25% przez 24 godziny. W badaniu klinicznym 25-procentowa emulsja osiągnęła 87% skuteczności w leczeniu świerzbu. Może podrażniać skórę; nie stosuje się go u niemowląt i małych dzieci.
- Benzoesan dietyloamino-hydroksybenzoil heksylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Benzoesan sodu to konserwant stosowany w syropach, płynnych lekach i preparatach do stosowania zewnętrznego. Działa najskuteczniej w środowisku kwaśnym (pH poniżej 4,5), hamując wzrost bakterii, drożdży i grzybów. W lekach używa się go w stężeniu do 0,1%. WHO dopuszcza spożycie do 5 mg/kg masy ciała dziennie.
- syntetyczne i biologiczne
Benzofenon-3 to chemiczny filtr UV pochłaniający promieniowanie UVB i UVA, chroniący skórę przed oparzeniem i fotostarzeniem. Stosowany w stężeniach do 6%, wchłania się przez skórę w małych ilościach; u niewielkiego odsetka osób może wywoływać reakcje alergiczne.
- syntetyczne i biologiczne
Benzofenon-4 (sulizobenzon) to wodnorozpuszczalny filtr UV w kremach z SPF i kosmetykach. W UE dopuszczony do 5% stężenia (opinia SCCS 2024). Może powodować kontaktowe zapalenie skóry i jest klasyfikowany jako podejrzany disruptor endokrynny – osoby wrażliwe powinny zachować ostrożność.
- syntetyczne i biologiczne
Benzoksonium to miejscowy antyseptyk o szerokim spektrum działania wobec bakterii, grzybów i wirusów otoczkowych. Stosuje się go w preparatach na ból gardła i infekcje jamy ustnej w dawce 6–10 mg dziennie przez 4–6 dni.
- syntetyczne i biologiczne
Benzydamina działa przeciwzapalnie, przeciwbólowo i miejscowo znieczulająco, wspomagając leczenie infekcji jamy ustnej, gardła i narządów rodnych w różnych wygodnych formach farmaceutycznych.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina benzatynowa to antybiotyk o długotrwałym działaniu, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych i profilaktyce powikłań reumatycznych, podawany domięśniowo pod ścisłą kontrolą.