Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 12
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Biperyden łagodzi objawy choroby Parkinsona i zaburzenia ruchowe po lekach, działając na układ nerwowy. Zmniejsza sztywność, drżenie i trudności w poruszaniu się. Dostępny w różnych formach.
- syntetyczne i biologiczne
Bis-etyloheksyloksyfenol metoksyfenylotriazyna (bemotrizinol) to fotostabilny filtr UV o szerokim spektrum (280–400 nm), pochłaniający zarówno UVB, jak i UVA. Pozostaje na powierzchni skóry, wykazuje minimalne wchłanianie ogólnoustrojowe i nie działa jak hormon. W UE stosowany w filtrach przeciwsłonecznych od 2000 roku.
- syntetyczne i biologiczne
Bisabolol to składnik aktywny z rumianku o działaniu przeciwzapalnym, łagodzącym i antyoksydacyjnym. Hamuje cytokiny zapalne, COX-2 i syntezę melaniny. W kosmetyce stosowany w stężeniu 0,1–1%, potwierdzony jako bezpieczny przez CIR.
- syntetyczne i biologiczne
Bisakodyl to lek przeczyszczający, który pobudza ruchy jelita grubego i ułatwia wypróżnianie. Stosowany w leczeniu zaparć oraz przygotowaniu do badań diagnostycznych przewodu pokarmowego.
- syntetyczne i biologiczne
Biwalirudyna to nowoczesny lek przeciwzakrzepowy blokujący trombinę, stosowany głównie podczas zabiegów kardiologicznych, zapewniający szybkie i kontrolowane działanie przeciwzakrzepowe.
- syntetyczne i biologiczne
Błękit metylenowy to lek stosowany dożylnie w methemoglobinemii (1–2 mg/kg i.v.), gdzie przywraca hemoglobinie zdolność transportu tlenu. Pozarejestracyjnie używa się go w wstrząsie septycznym i diagnostyce chirurgicznej. Hamuje MAO – wyklucza stosowanie z lekami przeciwdepresyjnymi z grupy SSRI i SNRI ze względu na ryzyko zespołu serotoninowego.
- syntetyczne i biologiczne
Bleomycyna jest antybiotykiem stosowanym w leczeniu nowotworów. Substancja ta działa poprzez hamowanie replikacji DNA komórek nowotworowych.
- surowce roślinne
Blepharis edulis (Utangana) to ajurwedyjska roślina lecznicza stosowana przy problemach z oddawaniem moczu, kamicy moczowej i jako afrodyzjak. Nasiona zawierają alanotoinę, beta-sitosterol i flawonoidy. Dane naukowe pochodzą głównie z badań na zwierzętach i in vitro – brak dużych badań klinicznych u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Błonnik pokarmowy – zarówno rozpuszczalny, jak i nierozpuszczalny – wspiera prawidłową pracę jelit, pomaga utrzymać prawidłowy poziom cholesterolu i glukozy we krwi oraz odżywia mikrobiom jelitowy. Dostępny w żywności i jako suplement diety.
- Błonnik z cykorii
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Wyciąg z liści bluszczu pospolitego (Hedera helix) stosuje się przy kaszlu i zapaleniu oskrzeli. Aktywne saponiny – α-hederyna i hederakozyd C – rozrzedzają śluz i rozszerzają oskrzela. Preparat jest uznany przez EMA. Nie stosować w ciąży i u dzieci poniżej 2. roku życia.
- surowce roślinne
Bluszczyk kurdybanek to zioło stosowane tradycyjnie przy kaszlu, nieżycie zatok i dolegliwościach trawiennych. Zawiera flawonoidy, kwasy fenolowe i olejek eteryczny. Jest przeciwwskazany w ciąży i przy chorobach wątroby oraz nerek.
- surowce roślinne
Błyskoporek podkorowy (chaga) to grzyb bogaty w beta-glukany, triterpeny i melaninę. Badania przedkliniczne wskazują na właściwości antyoksydacyjne, immunomodulujące i przeciwzapalne. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i przeciwcukrzycowych.
- surowce roślinne
Bób Św. Ignacego (Strychnos ignatii) zawiera silnie toksyczne alkaloidy – strychnine i brucynę. Surowy surowiec jest niebezpieczny nawet w małych dawkach. Dostępne preparaty to homeopatyczne rozcieńczenia, których skuteczność nie jest potwierdzona naukowo.
- surowce roślinne
Bobrek trójlistkowy to gorzkie zioło stosowane przy braku apetytu i niestrawności. Liście zawierają sekoirydoidy, flawonoidy i kumaryny stymulujące wydzielanie soku żołądkowego i żółci. Nie stosować w ciąży, laktacji ani przy zapaleniu jelit. Możliwa interakcja z warfaryną.
- surowce roślinne
Bocznia piłkowana (Serenoa repens) to roślina stosowana przy objawach łagodnego przerostu prostaty i łysieniu androgenowym. Standardowy wyciąg z owoców zawiera 80–95% kwasów tłuszczowych i fitosteroli, a typowa dawka to 320 mg dziennie. Dowody kliniczne są mieszane. Nie stosować w ciąży i przy lekach przeciwzakrzepowych.
- surowce roślinne
Bodziszek cuchnący (Geranium robertianum) to roślina bogata w geraniinę, flawonoidy i olejki eteryczne. Tradycyjnie stosowany przy biegunkach, ranach i chorobach dziąseł. Dowody kliniczne u ludzi są ograniczone; nie stosować w ciąży.
- surowce roślinne
Boldoa aromatyczna (Peumus boldus) to chilijska roślina lecznicza, której liście zawierają alkaloid boldynę, flawonoidy i olejki eteryczne. HMPC uznał wyciąg z liści boldo za tradycyjny produkt leczniczy przy niestrawności i łagodnych skurczach jelitowych. Stosowanie wymaga ostrożności – askarydola w olejku eterycznym może być hepatotoksyczna.
- syntetyczne i biologiczne
Boldyna, naturalny składnik roślinny, wspomaga trawienie i działa żółciopędnie. Stosowana przy wzdęciach, uczuciu pełności i łagodnych zaparciach u dorosłych i młodzieży powyżej 12 lat.
- witaminy i minerały
Bor to pierwiastek śladowy obecny w owocach, orzechach i warzywach. Może wspierać zdrowie kości, stawy i gospodarkę hormonalną. Bezpieczna dawka suplementacyjna to zazwyczaj 1–6 mg dziennie; górna granica spożycia wynosi 10–20 mg/dobę.
- syntetyczne i biologiczne
Borneol to terpenoid o działaniu przeciwbólowym, przeciwzapalnym i wspomagającym dostarczanie leków do mózgu. Aktywuje receptory GABA-A i kanały TRPM8, hamuje szlak zapalny NF-κB oraz odwracalnie zwiększa przepuszczalność bariery krew–mózg. Większość dowodów pochodzi z badań na zwierzętach; kliniczne zastosowanie wymaga konsultacji ze specjalistą.
Borowik szlachetny to ceniony jadalny grzyb o unikalnym smaku, występujący w lasach Europy i innych kontynentów. Zawiera immunostymulujące β-glukany, przeciwutleniające polifenole oraz cenne minerały, ale wymaga ostrożności przy spożyciu.
- surowce roślinne
Borówka brusznica (Vaccinium vitis-idaea) zawiera arbutynę, antocyjany, taniny i kwercetynę. Stosowana tradycyjnie przy infekcjach dróg moczowych, stanach zapalnych i dolegliwościach reumatycznych. Nie stosować w ciąży, przy karmieniu piersią i chorobach wątroby.
- surowce roślinne
Borówka czarna dostarcza 300–700 mg antocyjanów na 100 g świeżych owoców. Wyciągi standaryzowane (25–36% antocyjanów) badano w kontekście zdrowia oczu, krążenia i poziomu glukozy. Owoc jest bezpieczny przy standardowym spożyciu; możliwe interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi i przeciwcukrzycowymi.
- surowce roślinne
Borówka niska (Vaccinium angustifolium) to owoc bogaty w antocyjany, kwercetynę i witaminę C. Badania kliniczne łączą jej spożycie z lepszą funkcją naczyń krwionośnych, korzystniejszym profilem lipidowym, wsparciem glikemii i poprawą pamięci. Liście borówki wymagają ostrożności – brak wystarczających danych o ich bezpieczeństwie.
- surowce roślinne
Borówka wysoka (Vaccinium corymbosum) dostarcza antocyjanów, proantocyjanidyn i witaminy C. Badania sugerują korzystny wpływ na serce, ciśnienie, pamięć i poziom cukru we krwi. Owoce są bezpieczne w ilościach spożywczych; wyciągi z liści mogą nasilać działanie leków przeciwcukrzycowych.
- syntetyczne i biologiczne
Bosutynib to inhibitor kinaz tyrozynowych stosowany w terapii przewlekłej białaczki szpikowej, skuteczny także u pacjentów opornych na wcześniejsze leczenie.
- surowce roślinne
Boswellia serrata (kadzidłowiec indyjski) to roślina lecznicza, której żywica zawiera kwasy bosweliowe hamujące stan zapalny. Stosowana głównie przy osteoartrozie, astmie i zapalnych chorobach jelit; bezpieczna do 1000 mg/dobę przez 6 miesięcy. Przeciwwskazana w ciąży i laktacji.
- syntetyczne i biologiczne
Bozentan to lek rozszerzający naczynia krwionośne, stosowany w leczeniu tętniczego nadciśnienia płucnego oraz powikłań twardziny układowej, poprawiający wydolność i komfort życia pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Brassikasterol to fitosterol z oleju rzepakowego i alg morskich. W badaniach laboratoryjnych hamuje enzym syntezy cholesterolu i wykazuje aktywność przeciwwirusową. Jego stężenie w płynie mózgowo-rdzeniowym jest badane jako biomarker choroby Alzheimera.
- syntetyczne i biologiczne
Brekspiprazol to nowoczesny lek przeciwpsychotyczny stosowany głównie w terapii schizofrenii, charakteryzujący się korzystnym profilem działania i możliwością indywidualizacji dawkowania.
- syntetyczne i biologiczne
Breksukabtagen autoleucel to innowacyjna terapia CAR-T, stosowana u dorosłych z wybranymi nowotworami krwi, oferująca nowe możliwości leczenia dzięki modyfikacji własnych komórek odpornościowych pacjenta.
- syntetyczne i biologiczne
Brentuksymab vedotin to innowacyjny lek celowany stosowany w leczeniu wybranych chłoniaków, skutecznie niszczący komórki nowotworowe u pacjentów z oporną lub nawrotową postacią choroby.
- surowce roślinne
Olejek paczulowy z Pogostemon cablin zawiera paczulol i inne sesquiterpeny wykazujące w badaniach właściwości przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i łagodzące stres. Stosuje się go rozcieńczonego na skórę lub w aromaterapii – nigdy wewnętrznie. Kobiety w ciąży i dzieci poniżej 6 lat powinny unikać stosowania bez konsultacji lekarskiej.