Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 13
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Olejek paczulowy z Pogostemon cablin zawiera paczulol i inne sesquiterpeny wykazujące w badaniach właściwości przeciwzapalne, przeciwdrobnoustrojowe i łagodzące stres. Stosuje się go rozcieńczonego na skórę lub w aromaterapii – nigdy wewnętrznie. Kobiety w ciąży i dzieci poniżej 6 lat powinny unikać stosowania bez konsultacji lekarskiej.
- surowce roślinne
Brodziuszka wiechowata (andrographis) zawiera andrografiolid – związek o udokumentowanym działaniu przeciwzapalnym i immunomodulującym. Wyciągi stosuje się głównie przy przeziębieniu i infekcjach górnych dróg oddechowych. Może wchodzić w interakcje z wieloma lekami poprzez hamowanie enzymów CYP450.
- surowce roślinne
Brokuł jest bogatym źródłem sulforafanu, glukozynolanów, witaminy C i K oraz flawonoidów. Jego składniki aktywne wykazują działanie antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Osoby przyjmujące leki przeciwzakrzepowe lub metabolizowane przez CYP1A2/CYP2A6 powinny skonsultować spożycie suplementów z brokułem z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Brolucizumab to innowacyjny lek do iniekcji doszklistkowych, stosowany w terapii wysiękowej AMD i cukrzycowego obrzęku plamki, skutecznie hamujący nieprawidłowy rozrost naczyń w siatkówce oka.
- witaminy i minerały
Brom (Br) to halogen o wąskim oknie bezpieczeństwa – normalne spożycie wynosi 2–8 mg/dobę, a nadmiar prowadzi do bromizmu. Biologiczny okres półtrwania bromku wynosi 9–12 dni. Dziś związki bromu są składnikami wybranych inhalatorów i leków na nadpotliwość; elemental brom jest silnie żrący i toksyczny.
- syntetyczne i biologiczne
Bromazepam to benzodiazepina stosowana w leczeniu lęku, napięcia i bezsenności. Wykazuje silne działanie uspokajające i przeciwlękowe, wymagając jednocześnie ostrożności podczas terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Bromek potasu to biały, krystaliczny związek chemiczny stosowany m.in. w medycynie i fotografii. Jest solą potasu i bromu.
- syntetyczne i biologiczne
Bromek sodu to historyczny środek uspokajający i przeciwdrgawkowy działający przez jon bromkowy wzmacniający hamowanie GABA. Dziś rzadko stosowany u ludzi, wciąż używany w weterynarii. Ryzyko bromizmu wymaga ścisłego monitorowania stężenia we krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Bromelaina to enzym proteolityczny z ananasa o udokumentowanych właściwościach przeciwzapalnych. Stosuje się ją pomocniczo przy bólu po zabiegach dentystycznych, zapaleniu zatok i chorobie zwyrodnieniowej stawów. Wchodzi w interakcje z lekami przeciwzakrzepowymi.
- syntetyczne i biologiczne
Bromfenak to niesteroidowy lek przeciwzapalny w kroplach do oczu, wykorzystywany po operacjach okulistycznych, zwłaszcza zaćmy, w celu łagodzenia stanów zapalnych i wspomagania regeneracji.
- syntetyczne i biologiczne
Bromoheksyna ułatwia usuwanie gęstej wydzieliny z dróg oddechowych dzięki działaniu mukolitycznemu, znajduje zastosowanie w terapii kaszlu mokrego i schorzeń układu oddechowego.
- syntetyczne i biologiczne
Bromokryptyna reguluje poziom hormonów, wspomaga leczenie choroby Parkinsona, zaburzeń miesiączkowania i gruczolaków przysadki, działając na układ nerwowy oraz hormonalny u kobiet i mężczyzn.
- syntetyczne i biologiczne
Bronopol to syntetyczny konserwant przeciwdrobnoustrojowy w kosmetykach i lekach miejscowych. Działa przez utlenianie grup tiolowych drobnoustrojów i uwalnianie jonów bromu. W środowisku zasadowym może uwalniać formaldehyd; nie należy łączyć go z aminami wtórnymi ze względu na ryzyko tworzenia nitrozamin.
- surowce roślinne
Brukselka dostarcza glukozynolanów przekształcanych w sulforafan i inne izotiocyjaniany, karotenoidów, witamin C i K1 oraz kwasu alfa-liponowego. Regularne spożycie wiąże się z działaniem antyoksydacyjnym i przeciwzapalnym. Osoby przyjmujące warfarynę lub leki metabolizowane przez CYP1A2 powinny zachować ostrożność.
- surowce roślinne
Brukwica zwyczajna (Stachys officinalis) to zioło tradycyjnie stosowane przy napięciu nerwowym, bólach głowy i problemach trawiennych. Zawiera alkaloidy, garbniki i irydoidy. Korzeń jest toksyczny; ziele przeciwwskazane w ciąży i przy niskim ciśnieniu tętniczym.
- syntetyczne i biologiczne
Brygatynib to inhibitor kinazy tyrozynowej stosowany w leczeniu zaawansowanego niedrobnokomórkowego raka płuca z mutacją ALK, skuteczny u pacjentów wymagających terapii celowanej.
- syntetyczne i biologiczne
Brymonidyna obniża ciśnienie śródgałkowe w leczeniu jaskry i nadciśnienia ocznego oraz redukuje rumień w trądziku różowatym. Stosowana miejscowo jako krople do oczu lub żel na skórę.
- surowce roślinne
Bryonia (przestęp biały) to pnącze zawierające toksyczne kukurbitacyny, flawonoidy i glikozydy. Surowa roślina jest silnie trująca – 15 jagód może zabić dziecko. Stosowana wyłącznie w formie homeopatycznych rozcieńczeń przy bólach stawów i suchym kaszlu, bez potwierdzenia skuteczności w badaniach klinicznych.
- surowce roślinne
Brzoskwinia zwyczajna (Prunus persica) zawiera polifenole, karotenoidy i glikozydy cyjanogenne. Liście i kora stosowane są tradycyjnie przy nudnościach, kaszlu i podrażnieniach skóry. Pestki wymagają szczególnej ostrożności ze względu na zawartość amygdaliny.
- surowce roślinne
Brzoza brodawkowata (Betula pendula) działa moczopędnie dzięki flawonoiom i saponiom w liściach. ESCOP zaleca ją przy stanach zapalnych i kamicy dróg moczowych. Kora zawiera betulinę i kwas betulinowy badane pod kątem gojenia ran. Ostrożność wymagana przy lekach moczopędnych, chorobach serca i nerek oraz w ciąży.
- syntetyczne i biologiczne
Budezonid to glikokortykosteroid o silnym działaniu przeciwzapalnym, szeroko stosowany w leczeniu astmy, POChP, alergicznego nieżytu nosa i chorób zapalnych przewodu pokarmowego.
- Budiodaron
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Hodowane komórki merystematyczne budlei Dawida dostarczają skórze glikozydów fenylpropanoidowych (m.in. werbaskozyd), flawonoidów, fitosteroli i polisacharydów. W badaniach laboratoryjnych wykazano ich działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i fotoochronne. Składnik stosowany w kremach, serum i maskach.
- syntetyczne i biologiczne
Bufor fosforanowy to substancja pomocnicza utrzymująca stałe pH w lekach do wstrzykiwań, kroplach do oczu i płynach dożylnych. Zbudowany z soli fosforanowych, naśladuje fizjologiczne warunki organizmu i chroni substancję czynną przed degradacją.
- surowce roślinne
Bugenwilla zawiera flawonoidy, D-pinitol, betalainy i kwas galusowy. Badania na zwierzętach sugerują działanie przeciwzapalne, hipoglikemizujące i przeciwutleniające, jednak brak badań klinicznych na ludziach. Bezpieczeństwo w ciąży nie jest potwierdzone.
- surowce roślinne
Buk zwyczajny (Fagus sylvatica) – roślina lecznicza stosowana tradycyjnie przy biegunkach, gorączce i schorzeniach skóry. Kora zawiera garbniki i flawonoidy, pąki są składnikiem dermokosmetyków. Nasiona w nadmiarze toksyczne; preparaty wewnętrzne wymagają ostrożności.
- surowce roślinne
Bukko brzozowe (Agathosma betulina) to zioło z RPA z olejkiem eterycznym (diosphenol, pulegon) i flawonoidami (diosmina, rutyna, kwercetyna). Stosowane tradycyjnie jako środek moczopędny i antyseptyczny. Zawiera hepatotoksyczny pulegon – nie stosować w ciąży ani przy chorobach wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Bulewirtyd to innowacyjny lek przeciwwirusowy stosowany u dorosłych z przewlekłym WZW typu D, pomagający ograniczać replikację wirusa i poprawiać funkcje wątroby.
- syntetyczne i biologiczne
Bupiwakaina to skuteczny środek znieczulający miejscowo i regionalnie, używany w chirurgii i leczeniu bólu pooperacyjnego, ceniony za długotrwałe działanie i możliwość dopasowania dawki.
- syntetyczne i biologiczne
Bupropion to lek wpływający na neuroprzekaźniki, stosowany w leczeniu depresji oraz wspomaganiu rzucania palenia. Charakteryzuje się szerokim zastosowaniem i różnorodnymi formami podania.
- surowce roślinne
Burak cukrowy dostarcza betalainy, azotany i minerały (potas, żelazo, magnez). Sok z buraka może wspierać ciśnienie krwi i wydolność fizyczną. Syrop z buraka cukrowego jest mniej przetworzony niż biały cukier, lecz ma wysoki indeks glikemiczny i wymaga umiaru – szczególnie przy cukrzycy i chorobach nerek.
- surowce roślinne
Burak ćwikłowy dostarcza betalain, azotanów i betainy – związków wspierających ciśnienie krwi, wydolność fizyczną i pracę wątroby. Dostępny jako sok, proszek, koncentrat i kapsułki. Ostrożność zalecana przy kamicy nerkowej i chorobach nerek.
- Bursztyn
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Buselerina to agonista GnRH hamujący produkcję hormonów płciowych o ~95%. Stosowana w raku prostaty, endometriozie, protokołach IVF i centralnym przedwczesnym pokwitaniu. Dostępna jako iniekcja podskórna lub aerozol donosowy, wyłącznie na receptę.
Buserelina to syntetyczny analog GnRH, kontrolujący wydzielanie hormonów płciowych. Stosowana w leczeniu endometriozy, mięśniaków, nowotworów hormonozależnych i przedwczesnego dojrzewania. Mechanizm: początkowa stymulacja, potem supresja hormonów.
- syntetyczne i biologiczne
Buspiron wykazuje działanie przeciwlękowe, nie uzależnia i nie powoduje senności. Stosowany jest w krótkotrwałej terapii zaburzeń lękowych, także u pacjentów z depresją.