Indeks substancji czynnych
strona nr 73
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- surowce roślinne
Olej chaulmoogra pochodzi z nasion drzewa Hydnocarpus i zawiera rzadkie cyklopentenylowe kwasy tłuszczowe o działaniu przeciwbakteryjnym. Historycznie był pierwszym skutecznym leczeniem trądu. Stosowany wyłącznie zewnętrznie – doustne przyjmowanie grozi zatruciem cyjankami.
- Olej etiodowany
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Olej jaśminowy to bogaty w składniki aktywne absolut z kwiatów jaśminu, stosowany w aromaterapii i pielęgnacji skóry. Wykazuje właściwości relaksujące, antyseptyczne i przeciwzapalne. Przed użyciem wymaga rozcieńczenia; nie wolno go połykać. Kobiety w ciąży powinny skonsultować stosowanie z lekarzem.
- surowce roślinne
Olej kokosowy to tłuszcz bogaty w kwas laurynowy (ok. 45–52%) i inne nasycone kwasy tłuszczowe. Wersja nierafinowana (virgin) zawiera więcej polifenoli i tokoferoli. Ma udokumentowane działanie nawilżające skórę i łagodzące objawy atopowego zapalenia skóry, jednak regularne spożywanie może podnosić poziom cholesterolu LDL.
- surowce roślinne
Olej kukui z orzechów Aleurites moluccana zawiera ok. 40% kwasu linolowego, 30% α-linolenowego i 20% oleinowego, a także witaminy A, C, D i E. Stosowany zewnętrznie nawilża skórę, wspiera naprawę bariery naskórkowej i łagodzi stany zapalne. Osoby uczulone na orzechy powinny skonsultować się z lekarzem przed użyciem.
- syntetyczne i biologiczne
Olej lanolinowy nawilża i chroni skórę, ograniczając utratę wody o 20–30%. Stosuje się go przy suchej skórze, odparzeniach, spękanych wargach i bólu brodawek podczas karmienia. U około 1,7% osób może wywoływać reakcje alergiczne.
- surowce roślinne
Olej laurowy z liści wawrzynu szlachetnego zawiera głównie 1,8-cyneol (30–52%), linalool, α-pinen i eugenol. Stosuje się go zewnętrznie w aromaterapii i masażu. Nie wolno go podawać doustnie bez nadzoru specjalisty ani stosować u dzieci poniżej 5 lat.
- surowce roślinne
Olej makowy to tłoczony na zimno olej roślinny bogaty w kwas linolowy (60–75%), witaminę E w postaci γ-tokoferolu oraz fitosterole z dominującym β-sitosterolem. Stosowany doustnie i zewnętrznie, wymaga odpowiedniego przechowywania ze względu na wysoką zawartość kwasów wielonienasyconych.
- syntetyczne i biologiczne
Olej mineralny (parafina ciekła) to substancja pomocnicza i środek przeczyszczający stosowany w lekach i kosmetykach. Działa mechanicznie – powleka jelito i zmiękczają stolec. Wymaga użycia gatunku farmaceutycznego; nie wolno go podawać niemowlętom ani stosować długotrwale bez konsultacji lekarskiej.
- surowce roślinne
Olej monoi to infuzja kwiatów tiaré w oleju kokosowym, bogata w kwas laurynowy, salicylan metylu i witaminę E. Działa nawilżająco, łagodząco i przeciwzapalnie na skórę i włosy. Stosowany wyłącznie zewnętrznie; osoby z wrażliwą skórą powinny wykonać test płatkowy przed użyciem.
- syntetyczne i biologiczne
Olej musztardowy zawiera ~60% MUFA, ~21% PUFA (w tym omega-3 ALA i omega-6), ok. 40 mg witaminy E na 100 g oraz bioaktywny AITC o właściwościach przeciwzapalnych i przeciwdrobnoustrojowych. Dostarcza ok. 884 kcal/100 g. Wymaga ostrożności ze względu na zawartość kwasu erukowego.
- syntetyczne i biologiczne
Olej palmowy i jego uwodorniona postać to substancje pomocnicze stosowane w produkcji tabletek, kremów, maści i czopków. Poprawiają stabilność, biodostępność i komfort stosowania leków oraz kosmetyków, nie wykazując działania terapeutycznego.
- surowce roślinne
Olej piniowy to substancja lecznicza pozyskiwana z igieł sosny, która ma działanie przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwgrzybicze. Może być stosowany w leczeniu chorób skóry, układu oddechowego oraz do łagodzenia bólu mięśni i stawów.
- Olej roślinny
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Olej rybi dostarcza kwasów omega-3 EPA i DHA, które skutecznie obniżają trójglicerydy i mogą łagodzić stan zapalny. Dawka suplementacyjna to 250–1000 mg EPA+DHA dziennie; wyższe dawki wymagają kontroli lekarskiej ze względu na ryzyko migotania przedsionków i zaburzeń krzepnięcia.
- syntetyczne i biologiczne
Olej ryżowy pochodzi z otrąb ryżowych i jest bogaty w gamma-oryzanol, witaminę E (tokoferole i tokotrienole) oraz fitosterole. Badania kliniczne wskazują na możliwe obniżenie cholesterolu LDL przy codziennym spożyciu.
- Olej słonecznikowy
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Olej z drzewa różanego (Aniba rosaeodora) to olejek eteryczny bogaty w linalol (70–90%), o właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych i łagodzących potwierdzonych głównie w badaniach laboratoryjnych. Stosowany w aromaterapii i pielęgnacji skóry po rozcieńczeniu w oleju nośnikowym.
- syntetyczne i biologiczne
Olej z dzikiego łososia alaskańskiego dostarcza EPA i DHA – kwasów omega-3 niezbędnych dla serca, mózgu i stawów. Wspiera prawidłowy poziom trójglicerydów i działa przeciwzapalnie. Dawka do 3 g dziennie jest bezpieczna dla większości dorosłych; wyższe dawki wymagają konsultacji z lekarzem.
- surowce roślinne
Olej z gojnika to wyciąg olejowy z rośliny Symphytum officinale, bogaty w alantoina, kwas rozmarynowy i polisacharydy śluzowe. Wspiera odnowę naskórka i barierę skórną. Ze względu na alkaloidy pirolizydynowe stosuje się go wyłącznie zewnętrznie, na nieuszkodzoną skórę, przez ograniczony czas.
- surowce roślinne
Olej z krwawnika (Achillea millefolium) zawiera chamazulen, terpeny, flawonoidy i garbniki. Stosowany zewnętrznie wspiera gojenie ran, łagodzi stany zapalne skóry i działa przeciwdrobnoustrojowo. Wymaga rozcieńczenia przed aplikacją; przeciwwskazany w ciąży i przy padaczce.
- syntetyczne i biologiczne
Olej z kryla antarktycznego dostarcza kwasów omega-3 (EPA i DHA) w formie fosfolipidów o wyższej biodostępności niż olej rybi. Stosowany w dawkach 1–3 g dziennie, wspiera profil lipidowy krwi i łagodzi stany zapalne. Zawiera też astaksantynę o właściwościach antyoksydacyjnych. Przed suplementacją skonsultuj się z farmaceutą – szczególnie jeśli przyjmujesz leki przeciwzakrzepowe.
- surowce roślinne
Olej z kwiatu wiśni to produkt aromaterapeutyczny i kosmetyczny pozyskiwany z kwiatów Prunus serrulata lub Prunus yedoensis. Zawiera terpeny i flawonole o wstępnie udokumentowanych właściwościach przeciwzapalnych i antyoksydacyjnych. Stosowany wyłącznie zewnętrznie, po rozcieńczeniu w oleju nośnym.
- surowce roślinne
Olej z lnianki siewnej zawiera 35–40% kwasu alfa-linolenowego omega-3, 50–70 mg witaminy E na 100 g oraz fitosterole. Badania kliniczne potwierdzają jego korzystny wpływ na profil lipidowy krwi. Stosowany jest doustnie i zewnętrznie na skórę.
- surowce roślinne
Olej z nasion Luffa cylindrica jest bogaty w kwas linolowy (42–56%) i oleinowy (25–32%) oraz zawiera kukurbitacyny, saponiny i witaminę E. Stosowany głównie zewnętrznie jako składnik kosmetyków nawilżających i pielęgnacyjnych. Badania nad jego działaniem u ludzi są wciąż ograniczone.
- surowce roślinne
Olej z melona Kalahari to lekki, tłoczony na zimno olej z nasion Citrullus lanatus, bogaty w kwas linolowy (62–70%), witaminę E i fitosterole. Wzmacnia barierę skórną, reguluje wydzielanie sebum i działa antyoksydacyjnie. Nadaje się do każdego typu cery, w tym tłustej i trądzikowej.
- surowce roślinne
Chlorella vulgaris to mikroalga bogata w pełnowartościowe białko, chlorofil, karotenoidy i unikalny Chlorella Growth Factor. Badania wskazują na jej właściwości antyoksydacyjne, immunomodulujące i wspierające metabolizm lipidów. Typowa dawka suplementacyjna wynosi 3–10 g dziennie. Przed stosowaniem skonsultuj się z lekarzem, jeśli przyjmujesz leki rozrzedzające krew lub immunosupresyjne.
- surowce roślinne
Olej z nasion amarantusa to bogaty w skwalen, kwasy omega-6 i omega-9 oraz witaminę E olej roślinny. Stosuje się go zarówno doustnie (jako suplement diety wspomagający układ sercowo-naczyniowy), jak i zewnętrznie – jako składnik kosmetyków nawilżających i regenerujących skórę.
- surowce roślinne
Olej z nasion chia zawiera 58–65% kwasu alfa-linolenowego (omega-3) i bogaty zestaw przeciwutleniaczy – tokoferoli oraz flawonoidów. Spożycie 2 g ALA dziennie ma zatwierdzone oświadczenie zdrowotne UE dotyczące utrzymania prawidłowego cholesterolu. Stosowany miejscowo łagodzi świąd i poprawia nawilżenie skóry. Przed suplementacją skonsultuj się z lekarzem, jeśli przyjmujesz leki rozrzedzające krew lub na nadciśnienie.
- surowce roślinne
Olej z nasion hibiskusa zawiera ok. 40–53% kwasu linolowego, witaminę E, fitosterole i naturalne kwasy AHA. Stosowany zewnętrznie nawilża skórę, wspiera barierę naskórkową, działa antyoksydacyjnie i łagodnie złuszcza. Może być też używany w pielęgnacji włosów i skóry głowy.
- surowce roślinne
Olej z nasion malin to roślinny olej tłoczony na zimno, bogaty w kwasy omega-3 i omega-6, witaminę E, karotenoidy i fitosterole. Wykazuje działanie przeciwzapalne i antyoksydacyjne; stosowany głównie w pielęgnacji skóry i włosów.
- surowce roślinne
Olej z nasion truskawek to tłoczony na zimno olej roślinny bogaty w kwas linolowy (44–55%) i alfa-linolenowy (28–38%), witaminę E oraz kwas elagowy. Stosowany zewnętrznie wspiera barierę skórną, nawilża i działa antyoksydacyjnie. Przeznaczony wyłącznie do użytku miejscowego.
- surowce roślinne
Olej z orzechów brazylijskich pochodzi z nasion Bertholletia excelsa. Zawiera około 35–45% kwasu oleinowego, 30–40% kwasu linolowego oraz wyjątkowo wysokie stężenie selenu i witaminy E. Stosowany zewnętrznie nawilża skórę, wzmacnia jej barierę i chroni przed stresem oksydacyjnym.
- surowce roślinne
Olej z owoców głogu dwuszyjkowego pochodzi z rośliny bogatej we flawonoidy i proantocyjanidyny. Preparaty z głogu są badane pod kątem działania na układ sercowo-naczyniowy, poziom lipidów i ciśnienie krwi. Stosowanie przy lekach kardiologicznych lub przeciwcukrzycowych wymaga konsultacji ze specjalistą.
- surowce roślinne
Olej z peonii pochodzi z nasion i kwiatów piwonii. Zawiera dużo kwasu α-linolenowego, witaminy E i paeonifloryny. Działa antyoksydacyjnie, nawilżająco i przeciwzapalnie. Przed stosowaniem wewnętrznym lub przy lekach skonsultuj się z lekarzem.
- surowce roślinne
Olej z pestek arbuza zawiera 50–68% kwasu linolowego, fitosterole i gamma-tokoferol. Stosowany zewnętrznie wspiera nawilżenie skóry, funkcję bariery naskórkowej i kondycję włosów. Badania dotyczące działania ogólnoustrojowego prowadzono głównie na modelach zwierzęcych.
- surowce roślinne
Olej z pestek brzoskwini to lekki olej roślinny bogaty w kwas oleinowy (55–74%), kwas linolowy (17–34%) oraz witaminy A i E. Stosowany wyłącznie na skórę i włosy – nawilża, wzmacnia barierę ochronną i działa antyoksydacyjnie. Nie zatyka porów, wchłania się szybko i nadaje się do każdego rodzaju cery.
- surowce roślinne
Olej z pestek cytryny to tłusty olej roślinny bogaty w kwasy linolowy, oleinowy i alfa-linolenowy, witaminę E oraz fitosterole. Działa nawilżająco, łagodząco i antyoksydacyjnie, sprawdzając się w pielęgnacji skóry suchej i skłonnej do trądziku. Stosuje się go wyłącznie zewnętrznie, rozcieńczonego w odpowiednim nośniku.
- surowce roślinne
Olej z piany łąkowej (Limnanthes alba) to jeden z najbardziej stabilnych olejów roślinnych – ponad 95% jego składu to długołańcuchowe kwasy tłuszczowe C20–C22. Zawiera tokoferole i pochodne glukozynolanów o właściwościach fotoochronnych. Stosowany wyłącznie zewnętrznie w kosmetykach i dermokosmetykach.
- surowce roślinne
Olej tsubaki z nasion Camellia japonica to bogaty w kwas oleinowy (ok. 82%), skwalen i witaminę E kosmetyk o udokumentowanym działaniu nawilżającym, antyoksydacyjnym i wspierającym barierę skórną. Wzmacnia produkcję kolagenu i zmniejsza przeznaskórkową utratę wody.
