Indeks substancji czynnych
strona nr 71
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- Noniwamid
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Noradrenalina to silny lek zwiększający ciśnienie krwi, stosowany głównie w leczeniu wstrząsu i ostrych stanów zagrożenia życia, szczególnie na oddziałach intensywnej terapii.
- syntetyczne i biologiczne
Norfloksacyna to fluorochinolonowy antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych układu moczowego i oczu. Wymaga ostrożności ze względu na możliwe działania niepożądane i przeciwwskazania.
- surowce roślinne
Nostrzyk lekarski zawiera kumarynę i flawonoidy, które wspierają krążenie żylne i limfatyczne. Stosuje się go przy żylakach, obrzękach i uczuciu ciężkich nóg. Wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki przeciwzakrzepowe oraz u pacjentów z chorobami wątroby.
Nowobiocyna to antybiotyk aminokumarynowy o działaniu bakteriostatycznym, skuteczny głównie przeciw bakteriom Gram-dodatnim, zwłaszcza gronkowcom. Obecnie stosowanie ograniczone z powodu oporności i działań niepożądanych.
- syntetyczne i biologiczne
Nukleotydy to budulec DNA i RNA. Jako substancje czynne leków blokują replikację wirusów i komórek nowotworowych, wyciszają wadliwe geny lub instruują komórki do produkcji potrzebnych białek. Kilkadziesiąt leków opartych na tej chemii ma już zatwierdzenie regulacyjne.
- syntetyczne i biologiczne
Nusinersen to nowoczesny lek stosowany w terapii rdzeniowego zaniku mięśni (SMA), który zwiększa produkcję białka SMN, kluczowego dla prawidłowej pracy neuronów ruchowych.
- Nylon
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Nystatyna to antybiotyk przeciwgrzybiczy, skuteczny głównie wobec drożdżaków Candida. Stosowana miejscowo i doustnie, ceniona za bezpieczeństwo i szerokie zastosowanie w leczeniu zakażeń grzybiczych.
- syntetyczne i biologiczne
O-Cymen-5-ol to syntetyczny fenol stosowany jako konserwant i środek przeciwdrobnoustrojowy w pastach do zębów, płynach do płukania ust, mydłach, dezodorantach i preparatach do skóry. W kosmetykach dopuszczalne stężenie wynosi do 0,1%, w farmaceutycznych preparatach ochronnych – zazwyczaj 0,01–0,04%.
- syntetyczne i biologiczne
O-β-hydroksyetylorutozyd to półsyntetyczna pochodna rutyny stosowana głównie w przewlekłej niewydolności żylnej. Dawki 600–2000 mg dziennie redukują ból, skurcze i obrzęki nóg. Jest dobrze tolerowany – działania niepożądane są łagodne i rzadkie.
Obiltoksaksymab to humanizowane przeciwciało monoklonalne neutralizujące toksyny bakterii Gram-dodatnich, stosowane w leczeniu ciężkich zakażeń bakteryjnych i wspomaganiu terapii antybiotykowej.
- syntetyczne i biologiczne
Obinutuzumab to przeciwciało monoklonalne stosowane w leczeniu wybranych nowotworów krwi, skutecznie celujące w komórki B i oferujące opcje terapii pacjentom z przewlekłą białaczką limfocytową oraz chłoniakiem grudkowym.
- syntetyczne i biologiczne
Ocet jabłkowy zawiera kwas octowy, który może umiarkowanie obniżać poziom glukozy po posiłku i wspierać kontrolę masy ciała. Badania są obiecujące, ale prowadzone na małych grupach. Pity nierozcieńczony niszczy szkliwo i może nasilać refluks. Przy cukrzycy lub stosowaniu diuretyków konieczna konsultacja z lekarzem.
- Ocet owocowy
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Octan dipeptydu-3-norleucyny heksanoilu to syntetyczny tripeptyd kosmetyczny, który wspiera naturalne złuszczanie naskórka i przyspiesza odnowę powierzchni skóry. Stosowany w stężeniu 0,5–3%, jest stabilny przy pH 3,5 i dobrze współdziała z kwasami złuszczającymi AHA i BHA.
- Octan etylu
Opis w przygotowaniu
- Octan geranylu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Octan glinu to miejscowy środek ściągający stosowany przy świądzie, obrzęku i stanach zapalnych skóry. Działa przez osmotyczne odciąganie wody z tkanek, łagodną koagulację białek i tworzenie ochronnej warstwy. Dostępny bez recepty w stężeniach 0,13–0,5% jako roztwór, proszek lub żel.
- syntetyczne i biologiczne
Octan izobornylu to składnik olejków eterycznych i substancja zapachowa stosowana w kosmetykach. Badania przedkliniczne wskazują na aktywność przeciwdrobnoustrojową i sedatywną, lecz brak potwierdzenia klinicznego u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Octan sodu to farmaceutyczna substancja pomocnicza – bufor pH, stabilizator i elektrolit. Występuje w kroplówkach, płynach dializacyjnych, kroplach do oczu i tabletkach. Dostępny w postaci bezwodnej i trójwodnej, spełnia normy USP, BP i EP.
- witaminy i minerały
Octan tokoferylu to stabilna forma witaminy E przekształcana w organizmie w aktywny alfa-tokoferol. Stosowany w suplementach i kosmetykach jako antyoksydant chroniący komórki. Niedobór grozi głównie przy zaburzeniach wchłaniania tłuszczu. Dawki powyżej 400 IU/dobę wymagają nadzoru lekarskiego.
- Octyl Triazone
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Oczar wirginijski to roślina lecznicza o działaniu ściągającym, przeciwzapalnym i hemostatycznym. Zewnętrznie łagodzi hemoroidy, trądzik, ukąszenia owadów i drobne rany. Dostępny w aptekach jako płyn, krem lub chusteczki. Doustne stosowanie wymaga konsultacji z lekarzem.
- syntetyczne i biologiczne
Odewiksybat wspomaga leczenie chorób wątroby i dróg żółciowych, łagodząc świąd oraz obniżając poziom kwasów żółciowych u pacjentów z PFIC i zespołem Alagille’a. Dostępny w różnych dawkach.
- syntetyczne i biologiczne
Odronextamab to przeciwciało bispecyficzne CD20×CD3 zatwierdzone w UE dla dorosłych z nawrotowym lub opornym chłoniakiem grudkowym i DLBCL po ≥2 liniach terapii. W badaniu fazy 2 ELM-2 uzyskało 80,5% odpowiedzi i 74,2% całkowitych remisji. Podawane jest dożylnie z eskalacją dawki; najczęstszym działaniem niepożądanym jest zespół uwalniania cytokin.
- witaminy i minerały
Odtłuszczone mleko w proszku zawiera ok. 34–37% białka, do 1,5% tłuszczu i ok. 1300 mg wapnia na 100 g. Dostarcza wszystkich niezbędnych aminokwasów, potasu, fosforu oraz witamin z grupy B. Nie nadaje się dla dzieci poniżej 2. roku życia. Osoby z nietolerancją laktozy powinny skonsultować jego stosowanie ze specjalistą.
- syntetyczne i biologiczne
Ofloksacyna to antybiotyk fluorochinolonowy o szerokim spektrum działania, stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych dróg moczowych, oddechowych oraz infekcji okulistycznych i laryngologicznych.
- surowce roślinne
Ogórecznik lekarski i jego olej z nasion to źródło kwasu GLA (17–28% oleju) o działaniu przeciwzapalnym. Stosowany przy zapaleniu stawów, chorobach skóry i dolegliwościach układu oddechowego. Wymaga preparatów wolnych od hepatotoksycznych alkaloidów pirolizydynowych; przeciwwskazany w ciąży.
- surowce roślinne
Ogórek siewny zawiera kukurbitacyny, flawonoidy, lignany i karotenoidy. Fermentowane przetwory dostarczają probiotyków i GABA. Większość dowodów pochodzi z badań laboratoryjnych – kliniczne potwierdzenie u ludzi wymaga dalszych badań.
- syntetyczne i biologiczne
Oklacitinib to weterynaryjny lek recepturowy – inhibitor JAK1 – łagodzący świąd i stany zapalne skóry u psów z alergicznym i atopowym zapaleniem skóry. Działa szybko (już po 4 godzinach) i nie jest steroidem. Stosowany wyłącznie pod nadzorem lekarza weterynarii.
Oklacytynib to inhibitor kinazy tyrozynowej blokujący EGFR, stosowany w leczeniu niedrobnokomórkowego raka płuca i innych nowotworów z mutacjami EGFR. Działa celowanie, hamując wzrost komórek i indukując apoptozę.
- syntetyczne i biologiczne
Okrelizumab to innowacyjny lek immunologiczny stosowany w terapii stwardnienia rozsianego, który ogranicza aktywność choroby i spowalnia jej rozwój poprzez modulację układu odpornościowego.
- syntetyczne i biologiczne
Okryplazmina stosowana w leczeniu schorzeń siatkówki rozpuszcza nieprawidłowe połączenia szklistkowo-siatkówkowe, umożliwiając poprawę widzenia u wybranych pacjentów pod kontrolą okulisty.
- syntetyczne i biologiczne
Oksacylina to półsyntetyczna penicylina izoksazolilowa, skuteczna przeciwko gronkowcom opornym na inne penicyliny. Stosowana w ciężkich zakażeniach, działa przez hamowanie syntezy ściany komórkowej bakterii.
