Indeks substancji czynnych
strona nr 69
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Nalokson skutecznie odwraca działanie opioidów, zapobiegając zatrzymaniu oddechu i utracie przytomności. Stosowany w nagłych przypadkach przedawkowania, ratuje życie i minimalizuje powikłania.
- syntetyczne i biologiczne
Nandrolon to anabolik wspomagający odbudowę kości i tkanek, stosowany w leczeniu osteoporozy oraz w stanach zwiększonego zapotrzebowania na regenerację organizmu. Podawany w zastrzykach pod nadzorem lekarza.
- surowce roślinne
Nanercz zachodni (orzech nerkowca) zawiera zdrowe tłuszcze, magnez, miedź i polifenole. Badania sugerują korzystny wpływ na profil lipidowy, ciśnienie i poziom cukru, choć dowody są niejednoznaczne. Główne ryzyko to alergia na orzechy drzewne.
- syntetyczne i biologiczne
Nanohydroksyapatyt to minerał budujący szkliwo i zębinę w nanoskali. Stosowany w pastach do zębów (10–15%) remineralizuje szkliwo i łagodzi nadwrażliwość porównywalnie do fluorku. SCCS uznaje go za bezpieczny przy stężeniu do 10% w pastach, pod warunkiem stosowania cząstek w kształcie pałeczek.
- syntetyczne i biologiczne
Nanokoloid miedzi to zawiesina nanocząstek miedzi badana jako środek przeciwbakteryjny i wspomagający gojenie ran. Klinicznie stosowany wyłącznie miejscowo – w opatrunkach impregnowanych tlenkiem miedzi. Podawanie ogólnoustrojowe wymaga dalszych badań bezpieczeństwa.
- syntetyczne i biologiczne
Naproksen to lek przeciwbólowy i przeciwzapalny, skuteczny w terapii dolegliwości stawowych, bólów mięśni, pourazowych oraz w łagodzeniu gorączki i bolesnego miesiączkowania.
- surowce roślinne
Narcyz poetycki zawiera silnie toksyczne alkaloidy – likorynę, narciclasine i galantaminę. Spożycie może być śmiertelne. Galantamina pozyskiwana z rodziny narcyzowatych jest zatwierdzona do leczenia choroby Alzheimera, a narciclasine jest badana jako potencjalny lek przeciwnowotworowy.
- syntetyczne i biologiczne
Naryngenina to flawonoid cytrusowy o potencjalnym działaniu przeciwzapalnym i antyoksydacyjnym. Jej biodostępność jest niska (4–8%), a hamowanie enzymów CYP3A4 i CYP1A2 może wpływać na stężenie wielu leków. Dowody naukowe pochodzą głównie z badań na zwierzętach i in vitro.
Nasturcja większa zawiera izotiocyjanian benzylu i fitoncydy o działaniu przeciwbakteryjnym, przeciwgrzybiczym i przeciwzapalnym. Wspomaga leczenie infekcji, działa moczopędnie, żółciotwórczo oraz wykrztuśnie.
- syntetyczne i biologiczne
Natalizumab to innowacyjny lek stosowany u dorosłych ze stwardnieniem rozsianym o dużej aktywności, skutecznie ograniczający rzuty i spowalniający postęp choroby poprzez hamowanie stanu zapalnego w OUN.
- syntetyczne i biologiczne
Natamycyna to skuteczny lek przeciwgrzybiczy stosowany miejscowo w leczeniu zakażeń drożdżakowych, szczególnie Candida. Wyróżnia się dobrą tolerancją i różnorodnymi formami aplikacji.
- syntetyczne i biologiczne
Nateglinid to szybkodziałający lek na cukrzycę typu 2, który pobudza trzustkę do wydzielania insuliny po posiłku. Przyjmuje się go 1–30 minut przed jedzeniem. Obniża HbA1c o ok. 0,5–1% i rzadziej powoduje hipoglikemię niż pochodne sulfonylomocznika.
- syntetyczne i biologiczne
Nattokinaza to enzym fibrynolityczny z fermentowanej soi, który rozkłada fibrynę i wspomaga krążenie. Najczęściej stosowana dawka w badaniach to 2000 FU dziennie. Nie zastępuje leków przeciwzakrzepowych i wymaga ostrożności u osób z zaburzeniami krzepnięcia.
- syntetyczne i biologiczne
Naturalna guma lateksowa to kauczukowy koloid z drzewa Hevea brasiliensis, stosowany w wyrobach medycznych (rękawice, cewniki, prezerwatywy). Jej białka mogą wywoływać alergie – od pokrzywki po anafilaksję – u 1–6% populacji. Wyroby zawierające lateks muszą być obowiązkowo oznakowane.
- surowce roślinne
Nawłoć pospolita to zioło o działaniu moczopędnym, przeciwzapalnym i przeciwdrobnoustrojowym. Zawiera flawonoidy, saponiny i kwasy polifenolowe. EMA uznaje jej tradycyjne zastosowanie wspomagające w dolegliwościach układu moczowego. Wymaga ostrożności u osób z alergią na astrowate, chorobami nerek lub serca oraz w ciąży.
- surowce roślinne
Nawrot azjatycki (Centella asiatica, gotu kola) to zioło bogate w triterpenoidy – azjatykozyd i madekasozyd – które wspierają gojenie ran, syntezę kolagenu i działają przeciwzapalnie. Dostępny w kapsułkach i preparatach miejscowych (0,05–3%). Nie stosować dłużej niż 6 tygodni bez przerwy; ostrożność wymagana przy chorobach wątroby, cukrzycy i w ciąży.
- surowce roślinne
Naziemek ceglasty (Albatrellus) zawiera gryfolinę, polisacharydy i polifenole, którym przypisuje się wstępne działanie immunomodulujące, antyoksydacyjne i przeciwzapalne. Wszystkie dane pochodzą z badań laboratoryjnych – brak badań klinicznych na ludziach.
- syntetyczne i biologiczne
NCEF to wieloskładnikowy kompleks kosmetyczny Filorga z aminokwasami, peptydami, witaminami, kwasem hialuronowym i koenzymami. Inspirowany mezoterapią, działa nawilżająco, antyoksydacyjnie i wspiera syntezę kolagenu. Produkty z NCEF zawierają go zazwyczaj w stężeniu 10%.
- syntetyczne i biologiczne
Nebiwolol to nowoczesny beta-adrenolityk obniżający ciśnienie krwi i wspierający pracę serca. Charakteryzuje się wysoką skutecznością i korzystnym profilem działań niepożądanych.
- Nectaria Lithops
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Nefopam to nieopioidowy lek przeciwbólowy na receptę działający ośrodkowo. Stosuje się go w bólu ostrym i przewlekłym, szczególnie pooperacyjnym. Redukuje zapotrzebowanie na morfinę i nie powoduje depresji oddechowej. Najczęstsze działania niepożądane to tachykardia i nadmierne pocenie się.
- surowce roślinne
Nektar komórkowy z Lithops pseudotruncatella to składnik dermokosmetyczny pozyskiwany z komórek macierzystych sukulenta „żywego kamienia". Stymuluje syntezę witaminy D w komórkach skóry, działa antyoksydacyjnie i głęboko nawilża. Wspiera regenerację bariery ochronnej skóry i poprawia jej koloryt, sprężystość oraz mikrokrążenie. Szczególnie polecany dla cery suchej, dojrzałej i wrażliwej.
- syntetyczne i biologiczne
Neohesperydyna dihydrochalkon (E 959) to naturalny słodzik o intensywnej słodkości (ok. 340× wyższej niż cukier), stabilny termicznie i chemicznie. Stosuje się go jako substancję słodzącą w żywności oraz środek maskujący gorzki smak leków. ADI wynosi 0–5 mg/kg masy ciała wg UE.
- syntetyczne i biologiczne
Neoruskogenina to steroidal saponin z ruszczyka kolczastego o działaniu wenotonicznym i przeciwzapalnym. Stosowana w preparatach na przewlekłą niewydolność żylną, obrzęki i hemoroidy. Badania kliniczne potwierdzają zmniejszenie obwodu kostki i ustępowanie objawów.
- syntetyczne i biologiczne
Neostygmina jest lekiem stosowanym w leczeniu miastenii oraz w celu zwiększenia skurczowości mięśni. Substancja ta działa poprzez hamowanie enzymu acetylocholinoesterazy.
- syntetyczne i biologiczne
Nepafenak to nowoczesny lek okulistyczny o działaniu przeciwzapalnym i przeciwbólowym, stosowany głównie po operacji zaćmy, skutecznie redukujący ból i stan zapalny oka.
- syntetyczne i biologiczne
Neratynib to doustny lek stosowany w raku piersi HER2-dodatnim, działający jako nieodwracalny inhibitor receptorów HER1, HER2 i HER4. W Europie jest zarejestrowany jako roczna terapia uzupełniająca po trastuzumabie u pacjentek z wczesnym rakiem HR+/HER2+. Najczęstszym działaniem niepożądanym jest biegunka, którą można ograniczyć przez stopniowe zwiększanie dawki i profilaktyczne stosowanie loperamidu.
- syntetyczne i biologiczne
Nerolidol to naturalny terpen występujący m.in. w jaśminie, trawie cytrynowej i imbirze. Badania na zwierzętach i w hodowlach komórkowych sugerują jego właściwości przeciwutleniające, neuroprotekcyjne, przeciwlękowe, przeciwdrobnoustrojowe i wspomagające wchłanianie przez skórę. Brak dotychczas badań klinicznych z udziałem ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Netarsudil to innowacyjny lek miejscowy na jaskrę i nadciśnienie oczne. Obniża ciśnienie wewnątrzgałkowe, poprawiając odpływ cieczy wodnistej, często stosowany w preparatach złożonych dla większej skuteczności.
- syntetyczne i biologiczne
Netylmycyna to antybiotyk stosowany w leczeniu zakażeń bakteryjnych. Substancja ta działa na wiele rodzajów bakterii, hamując ich wzrost i rozwój.
- Neuropeptyd SNAP-8
Opis w przygotowaniu
- Neuropeptyd SYN-AKE
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Lilia morska (Pancratium maritimum) to roślina śródziemnomorska bogata w alkaloidy (likoryna, galantamina, hemantamina) i flawonoidy. Jej ekstrakt wykazuje w badaniach laboratoryjnych działanie przeciwutleniające, antybakteryjne i hamujące acetylocholinesterazę. Brak potwierdzonych badań klinicznych u ludzi.
- syntetyczne i biologiczne
Neurosensyna to syntetyczny dipeptyd (acetyl dipeptide-1 cetyl ester) wchodzący w skład dermokosmetyków dla skóry wrażliwej. Działa przez blokowanie Substancji P i receptora NK-1R, co ogranicza neurogenną odpowiedź zapalną – zmniejsza pieczenie, zaczerwienienie i nadreaktywność skóry.
- syntetyczne i biologiczne
Newirapina to lek przeciwwirusowy stosowany w terapii HIV-1 u dorosłych i dzieci. Charakteryzuje się potwierdzoną skutecznością i możliwością indywidualnego dostosowania leczenia.
