Kategorie
Leki bez recepty (OTC)
Leki na receptę (RX)
Suplementy diety
Wyroby medyczne
Środki spożywcze
Dermokosmetyki
Poradniki
Schorzenia
Substancje czynne
Interakcje
Porady
Kalkulatory
Badania kliniczneIndeks substancji czynnych
strona nr 65
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Midostauryna to innowacyjny lek stosowany w leczeniu niektórych nowotworów krwi, zwłaszcza ostrej białaczki szpikowej z mutacjami oraz mastocytozy układowej, działający poprzez blokowanie sygnałów w komórkach nowotworowych.
- surowce roślinne
Miechunka peruwiańska (Physalis peruviana) to owoc bogaty w witanolidy, witaminę C (ok. 46 mg/100 g), flawonoidy i karotenoidy. Badania laboratoryjne i na zwierzętach wskazują na potencjał antyoksydacyjny i przeciwzapalny. Niedojrzałe części rośliny zawierają toksyczne alkaloidy – solaninę i solanidynę.
- witaminy i minerały
Miedź to niezbędny pierwiastek śladowy wspierający produkcję energii, odporność, tkankę łączną i układ nerwowy. Dorośli potrzebują 1,3–1,6 mg dziennie wg EFSA. Niedobór może powodować anemię i osłabienie kości, a nadmiar powyżej 10 mg/dobę uszkadza wątrobę.
- surowce roślinne
Mierznica czarna (Ballota nigra) to zioło tradycyjnie stosowane przy nudnościach, niepokoją i zaburzeniach trawienia. Jej aktywne glikozydy fenylopropanoidowe działają neurousypiająco i przeciwutleniająco w badaniach laboratoryjnych. Przeciwwskazana w ciąży i przy lekach na chorobę Parkinsona.
- Mieszanina estrów dwuglicerolu i poliacyladypinianu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Mieszanina polisiloksanów (silikony) to substancje pomocnicze w kremach, maściach, plastrach i lekach. Poprawiają konsystencję preparatu, chronią skórę i wspomagają uwalnianie substancji czynnej. Mają bardzo niską toksyczność i długą historię bezpiecznego stosowania w farmacji.
- syntetyczne i biologiczne
Kopolimer PVM/MA (sole sodowa i wapniowa) to ekscypient farmaceutyczny i kosmetyczny. Stosowany w klejach do protez, plastrach transdermalnych, pastach do zębów i powłokach o kontrolowanym uwalnianiu. Uznawany za substancję bezpieczną o niskiej toksyczności.
- surowce roślinne
Mięta jabłkowa (Mentha suaveolens) to zioło o niskiej zawartości mentolu i bogatym profilu polifenolowym. Olejek eteryczny z liści zawiera piperitenon tlenek odpowiedzialny za działanie przeciwdrobnoustrojowe i przeciwzapalne. Tradycyjnie stosowana jako herbata na trawienie, bóle głowy i przeziębienia.
- surowce roślinne
Mięta nadwodna (Mentha aquatica) to zioło bogate w mentofuran, kwas rozmarynowy i flawonoidy. Tradycyjnie stosowana przy problemach trawiennych i przeziębieniach. Olejek eteryczny jest toksyczny w dużych dawkach; rośliny nie należy stosować w ciąży.
- surowce roślinne
Mięta pieprzowa zawiera olejek eteryczny bogaty w menthol (30–55%), który rozkurcza mięśnie jelit i działa przeciwbólowo. Klinicznie potwierdzona skuteczność w IBS, napięciowych bólach głowy i nudnościach po chemioterapii. Nie stosować u niemowląt, w ciąży ani z cyklosporyną bez konsultacji z lekarzem.
- surowce roślinne
Mięta polna (Mentha arvensis) to główne naturalne źródło mentolu (60–90% olejku). Działa rozkurczowo, łagodzi dolegliwości trawienne, udrażnia drogi oddechowe i przynosi miejscową ulgę w bólu. Olejek ma monografię w Farmakopei Europejskiej; nie stosuje się go przy migotaniu serca, niedoborze G6PD ani u niemowląt.
- surowce roślinne
Mięta zielona (Mentha spicata) zawiera karwon (~79% olejku) i kwas rozmarynowy, które działają rozkurczowo na jelita, antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. Badania kliniczne potwierdzają poprawę pamięci i łagodzenie objawów PCOS. Duże dawki mogą szkodzić wątrobie i nerkom; w ciąży stosuj tylko ilości spożywcze.
- syntetyczne i biologiczne
Mifamurtyd to nowoczesny lek immunostymulujący stosowany w leczeniu zaawansowanego kostniakomięsaka u dzieci i młodych dorosłych, wzmacniający odpowiedź immunologiczną organizmu.
- syntetyczne i biologiczne
Mifepryston blokuje receptory progesteronu i glikokortykoidów. Stosowany w farmakologicznym zakończeniu ciąży (200 mg + mizoprostol) oraz w zespole Cushinga (300–1200 mg/dobę). Skuteczność schematu dwulekowego wynosi 95–99%, a poważne powikłania są rzadkie (poniżej 1% przypadków).
- syntetyczne i biologiczne
Migalastat wspiera leczenie choroby Fabry’ego, poprawiając funkcjonowanie enzymów u pacjentów z określonymi mutacjami genetycznymi. Stosowany doustnie, wykazuje potwierdzoną skuteczność i bezpieczeństwo.
- surowce roślinne
Migdałecznik arjuna (Terminalia arjuna) to ajurwedyjski surowiec z kory drzewa, badany głównie pod kątem zdrowia serca. Zawiera triterpenoidy, garbniki i flawonoidy. Stosowany w dawce 500 mg 1–3 razy dziennie; wymaga nadzoru lekarskiego ze względu na wpływ na pracę serca i ryzyko interakcji z lekami.
- surowce roślinne
Migdałecznik belerycki (Terminalia bellerica) to roślina ajurwedyjska bogata w kwas galusowy, elagowy i taniny. Badania przedkliniczne sugerują działanie antyoksydacyjne, ochronne na wątrobę i wspomagające kontrolę cukru, lecz dane kliniczne u ludzi są ograniczone. Może wchodzić w interakcję z lekami przeciwcukrzycowymi.
- surowce roślinne
Migdałecznik bellirica to roślina lecznicza stosowana w ajurwedzie, bogata w kwas galusowy, elagowy i garbniki. Badania przedkliniczne potwierdzają jej właściwości antyoksydacyjne, hepatoprotekcyjne i wspomagające trawienie. Wymaga ostrożności w ciąży i przy lekach na cukrzycę.
- surowce roślinne
Migdałecznik chebułowiec (Haritaki) to roślina bogata w hydrolizowane garbniki (do 34% suchej masy), flawonoidy i kwasy fenolowe. Badania przedkliniczne sugerują właściwości przeciwutleniające, przeciwzapalne i przeciwbakteryjne. Może wchodzić w interakcje z lekami na cukrzycę i nie jest zalecany w ciąży.
- surowce roślinne
Migdałowiec zwyczajny dostarcza witaminy E, kwasu oleinowego, polifenoli i magnezu. Badania sugerują korzystny wpływ na cholesterol i glikemię przy 45–60 g dziennie. Gorzka odmiana zawiera toksyczną amygdalinę – nie nadaje się do spożycia bez przetworzenia.
- witaminy i minerały
Mika to naturalny minerał krzemianowy wydobywany m.in. w Indiach, Rosji i USA. Tworzy cienkie, błyszczące płytki, które odbijają i rozpraszają światło. W kosmetykach nadaje efekt rozświetlenia i wygładza skórę, a w suplementach diety pełni rolę substancji pomocniczej – zapobiega zbrylaniu składników. Jest stabilna chemicznie i dobrze tolerowana przez większość osób.
- surowce roślinne
Mikołajek pospolity (Eryngium maritimum) to roślina lecznicza z rodziny selerowatych, bogata w kwasy fenolowe, saponiny i flawonoidy. Tradycyjnie stosowana moczopędnie i przy dolegliwościach układu moczowego, jednak dowody kliniczne są wciąż niewystarczające. Przed zastosowaniem warto skonsultować się z lekarzem lub farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Mikonazol to substancja przeciwgrzybicza używana w leczeniu grzybic skóry, paznokci i błon śluzowych. Charakteryzuje się szerokim spektrum działania oraz różnorodnymi formami podania.
- Mikroigły z gąbki morskiej Spongilla
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Mikronizowana krzemionka (SiO₂) to substancja pomocnicza w lekach i suplementach diety, poprawiająca sypkość proszków i pochłaniająca wilgoć. Badana jest również jako suplement wspierający kości, skórę i włosy. Amorficzna forma jest uznawana za bezpieczną przy dawkach 10–30 mg Si/dobę, choć dowody kliniczne pozostają wstępne.
- syntetyczne i biologiczne
Mikronizowany zeolit (klinoptylolyt) to naturalny minerał o porowatej strukturze, który wiąże metale ciężkie i toksyny w jelitach, a następnie usuwa je z kałem. Wstępne badania kliniczne potwierdzają skuteczność w obniżaniu poziomu rtęci, kadmu i arsenu we krwi oraz poprawę objawów IBS. Stosowanie wymaga zachowania odstępu od leków i konsultacji z lekarzem lub farmaceutą.
- syntetyczne i biologiczne
Milbemycyna to weterynaryjny lek przeciwpasożytniczy dla psów i kotów. Paraliżuje pasożyty, blokując kanały chlorkowe w ich układzie nerwowym. Stosuje się ją w profilaktyce dirofilariozy oraz przy zakażeniach tęgoryjcami, glistami i włosogłówkami.
- surowce roślinne
Miłorząb japoński to popularny suplement z wyciągiem z liści bogatym w flawonoidy i ginkgolidy. Badania sugerują możliwe korzyści dla pamięci w łagodnej demencji, ale dowody są niespójne. Wymaga ostrożności przy lekach przeciwzakrzepowych i padaczkowych.
- surowce roślinne
Mimoza (Albizia julibrissin, Mimosa pudica) to rośliny lecznicze stosowane w TCM i ajurwedzie. Zawierają flawonoidy, saponiny i garbniki. Wstępne badania sugerują działanie antyoksydacyjne, przeciwzapalne i uspokajające, lecz dowody kliniczne u ludzi są ograniczone.
- surowce roślinne
Mimoza meksykańska (Mimosa tenuiflora) to roślina, z której kory pozyskuje się ekstrakt bogaty w flawonoidy, garbniki i minerały. Wykazuje działanie regenerujące, przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i antyoksydacyjne. Stosowana w dermokosmetykach przeznaczonych do skóry naczynkowej, trądzikowej i ze skłonnością do rumienia.
- syntetyczne i biologiczne
Mineralna woda siarczkowa zawiera siarkowodór (H₂S), który działa antyoksydacyjnie i przeciwzapalnie. Stosowana w balneoterapii i kuracji pitnej – wspomaga leczenie chorób stawów, skóry, dróg oddechowych i metabolizmu glukozy. Kuracja pitna: zwykle 500 ml dziennie przez 2 tygodnie. Wymaga konsultacji lekarskiej przy chorobach serca, ciąży i nadciśnieniu.
- witaminy i minerały
Minerały morskie to mieszanina magnezu, wapnia, potasu i kilkudziesięciu pierwiastków śladowych z wód oceanicznych lub morskich alg. Wspierają pracę mięśni, układu nerwowego i skóry; kąpiele w solankach mineralnych mają udokumentowane działanie w łuszczycy, egzemie i bólach stawów.
- witaminy i minerały
Minerały z Morza Martwego (magnez, potas, wapń, brom, cynk, siarka i inne) wyróżniają się wyjątkowo wysokim stężeniem składników aktywnych. Badania kliniczne potwierdzają ich skuteczność w łuszczycy, atopowym zapaleniu skóry i schorzeniach reumatycznych. Dostępne są w aptekach i drogeriach jako sole do kąpieli, maski błotne i preparaty pielęgnacyjne.
Minoksydyl to środek wspierający porost włosów i ograniczający łysienie androgenowe. Stosowany miejscowo na skórę głowy, działa zarówno u kobiet, jak i mężczyzn, dostępny w różnych formach.
- syntetyczne i biologiczne
Mio-inozytol wspiera wrażliwość na insulinę, reguluje cykl menstruacyjny i poprawia jakość komórek jajowych u kobiet z PCOS. Metaanaliza 26 badań RCT potwierdza jego skuteczność porównywalną z metforminą przy znacznie lepszej tolerancji. Typowa dawka to 2 g dwa razy dziennie z kwasem foliowym.
- surowce roślinne
Miód zawiera nadtlenek wodoru, metyloglioksal, defensynę-1 i flawonoidy, które działają przeciwbakteryjnie i przeciwzapalnie. Klinicznie potwierdzono jego skuteczność w gojeniu ran, oparzeń i łagodzeniu kaszlu u dzieci. Niemowlętom poniżej 12. miesiąca życia nie wolno go podawać.
- syntetyczne i biologiczne
Miód akacjowy wyróżnia się niskim indeksem glikemicznym (ok. 20–32), bogatym profilem flawonoidów i kwasów fenolowych oraz naturalnymi właściwościami antybakteryjnymi dzięki wytwarzaniu nadtlenku wodoru. Dostarcza ok. 286–304 kcal/100 g i zawiera minerały, enzymy trawienne oraz fruktooligosacharydy o działaniu prebiotycznym. To wartościowy dodatek do diety, ale nie zamiennik leczenia.
- syntetyczne i biologiczne
Miód lawendowy to miód jednokwiatowy bogaty w tyrozynę, luteolin, kwas rozmarynowy i lotne terpeny (linalol). Badania laboratoryjne potwierdzają jego aktywność przeciwgrzybiczą i przeciwbakteryjną, a surowa, nieprzetworzona postać zachowuje najwyższy poziom polifenoli i enzymów.