Indeks substancji czynnych
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Chlorprotiksen to lek przeciwpsychotyczny stosowany w leczeniu psychoz, łagodzeniu pobudzenia i niepokoju. Działa na receptory w mózgu, przynosząc poprawę objawów psychicznych i emocjonalnych.
- syntetyczne i biologiczne
Chlortalidon to diuretyk wykorzystywany w leczeniu nadciśnienia i obrzęków, wspomagający usuwanie nadmiaru płynów z organizmu, stosowany również przy niewydolności serca i chorobach nerek.
- surowce roślinne
Chmiel zwyczajny to roślina z rodziny konopiowatych, której szyszki od wieków stosuje się w zielarstwie. Działa łagodnie uspokajająco, ułatwia zasypianie, wspiera trawienie i łagodzi objawy menopauzy dzięki zawartości fitoestrogenów. Dostępny w formie naparów, nalewek, suchych ekstraktów i maceratów olejowych. Wymaga ostrożności przy łączeniu z lekami uspokajającymi i nasennymi.
- syntetyczne i biologiczne
Cholesterol jest substancją leczniczą stosowaną w leczeniu chorób układu sercowo-naczyniowego, takich jak miażdżyca i choroba wieńcowa. Jest to organiczny związek chemiczny, który pełni ważną rolę w organizmie człowieka, ale jego nadmiar może prowadzić do poważnych problemów zdrowotnych.
- syntetyczne i biologiczne
Cholestyramina jest lekiem stosowanym w leczeniu hiperlipidemii. Substancja ta działa poprzez wiązanie kwasów żółciowych w jelitach, co prowadzi do zmniejszenia poziomu cholesterolu we krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Choliny alfosceran wspomaga funkcje poznawcze, poprawia pamięć i koncentrację, szczególnie u osób starszych. Stosowana w zaburzeniach neurologicznych, dostępna w różnych formach podania.
- syntetyczne i biologiczne
Choliny salicylan wykazuje miejscowe działanie przeciwbólowe i przeciwzapalne, stosowany przy stanach zapalnych jamy ustnej, gardła oraz przewodu słuchowego, dostępny w różnych formach dla dorosłych i dzieci.
Chondroityna (obecna np. w Rotoxal, Rotoxal Senior) wspiera stawy, poprawia elastyczność i wytrzymałość chrząstki, łagodzi objawy choroby zwyrodnieniowej oraz ból. Stosowana głównie u dorosłych, dostępna w różnych formach i dawkach.
- syntetyczne i biologiczne
Choriogonadotropina alfa to nowoczesny hormon wykorzystywany w leczeniu niepłodności, wspomagający owulację i przygotowanie do procedur rozrodu wspomaganego u kobiet.
- witaminy i minerały
Chrom to pierwiastek śladowy niezbędny do prawidłowego metabolizmu węglowodanów, tłuszczów i białek. Wspomaga działanie insuliny, przyczyniając się do utrzymania prawidłowego poziomu glukozy we krwi. W suplementach występuje najczęściej jako pikolinian chromu – forma o wysokiej przyswajalności. Naturalne źródła to produkty pełnoziarniste, chude mięso, ryby i drożdże piwne.
- surowce roślinne
Chryzantema indyjska to roślina lecznicza z bogatą historią stosowania w medycynie azjatyckiej. Jej wyciąg działa przeciwzapalnie, antyoksydacyjnie i wspiera układ odpornościowy. Zawiera flawonoidy, witaminy i minerały. W aptekach dostępna jako herbatka ziołowa, kapsułki lub preparaty zewnętrzne.
- surowce roślinne
Chryzyna to naturalny flawonoid z propolisu i passiflory, znany z potencjalnego wpływu na poziom testosteronu i hamowania aromatazy. Jej słaba biodostępność po podaniu doustnym ogranicza skuteczność ogólnoustrojową. Wykazuje właściwości antyoksydacyjne i przeciwzapalne, a w kosmetyce stosowana jest w preparatach redukujących cienie pod oczami.
Chrzan japoński (wasabi) to roślina o silnych właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwgrzybiczych i przeciwzapalnych, wspierająca odporność i trawienie, ceniona w kuchni i medycynie naturalnej.
Chrzan pospolity (Armoracia rusticana) to roślina o silnych właściwościach bakteriobójczych, wykrztuśnych i przeciwzapalnych, stosowana w leczeniu infekcji dróg oddechowych, zaburzeń trawienia i chorób reumatycznych.
- Chrząstka rekina
Opis w przygotowaniu
Chrząstnica kędzierzawa (Chondrus crispus) to morska roślina bogata w polisacharydy, witaminy i minerały, stosowana w leczeniu suchości gardła, wspomaganiu trawienia oraz produkcji opatrunków i preparatów medycznych.
Chymotrypsyna to enzym proteolityczny o działaniu przeciwzapalnym i proteolitycznym, stosowany w leczeniu ran, obrzęków, stanów zapalnych oraz wspomaganiu gojenia. Wymaga indywidualnego dawkowania i ostrożności.
Ciała ketonowe to związki powstające w wątrobie podczas metabolizmu tłuszczów, dostarczające energię mózgowi i narządom. Stosowane w leczeniu padaczki, chorób neurodegeneracyjnych, cukrzycy i wspomaganiu terapii onkologicznej.
- surowce roślinne
Cibora jadalna (chufa) to bulwa korzeniowa bogata w błonnik, nienasycone kwasy tłuszczowe, białko i minerały. Ma niski indeks glikemiczny, nie uczula alergików i może być spożywana na wiele sposobów – surowa, gotowana, jako mąka bezglutenowa lub mleko roślinne. Mleczko czufa znajduje też zastosowanie w kosmetykach łagodzących skórę.
- surowce roślinne
Cibora orzechowa, zwana też migdałem ziemnym lub orzechem tygrysim, to roślina o bogatym profilu składnikowym – zawiera błonnik, skrobię oporną, omega-6, fitosterole, enzymy trawienne i minerały. Wspiera trawienie, zdrowie jelit i układ sercowo-naczyniowy. W suplementach występuje najczęściej jako wyciąg z kłącza.
- surowce roślinne
Cibora papirusowa to afrykańska roślina wodna z bogatą historią sięgającą starożytnego Egiptu. Jej kłącza i pędy zawierają błonnik, śluzy i związki bioaktywne wspierające pracę układu trawiennego. W tradycyjnej medycynie stosowana przy wzdęciach i niestrawności. Mleko papirusowe to ekstrakt znany z właściwości odżywczych i łagodzących.
- surowce roślinne
Ciecierzyca to roślina strączkowa bogata w białko roślinne, błonnik, żelazo, magnez i foliany. Dzięki niskiemu indeksowi glikemicznemu sprawdza się w diecie diabetyków i osób dbających o kontrolę masy ciała. Dostępna jest w formie nasion, mąki (besan) oraz wyciągu – aquafaby, stosowanej jako wegański zamiennik jajek.
- syntetyczne i biologiczne
Cilgawimab to przeciwciało monoklonalne wykorzystywane w zapobieganiu i leczeniu COVID-19, zwłaszcza u osób z grup ryzyka ciężkiego przebiegu choroby. Podawany domięśniowo przez personel medyczny.
Ciltakabtagen autoleucel to zaawansowana terapia CAR-T dla dorosłych z opornym lub nawrotowym szpiczakiem mnogim, wykorzystująca genetycznie zmodyfikowane limfocyty T do precyzyjnego niszczenia nowotworu.
Cimikoksyb to selektywny inhibitor COX-2 stosowany w weterynarii, głównie u psów, w leczeniu bólu, stanów zapalnych i gorączki, z mniejszym ryzykiem działań niepożądanych przewodu pokarmowego niż klasyczne NLPZ.
- syntetyczne i biologiczne
Cipaglukozydaza alfa to enzymatyczny lek stosowany w terapii późnej postaci choroby Pompego u dorosłych. Ogranicza odkładanie glikogenu w mięśniach i poprawia funkcjonowanie, podawany ze stabilizatorem enzymu.
- syntetyczne i biologiczne
Cisatrakurium to lek stosowany do kontrolowanego zwiotczenia mięśni szkieletowych podczas operacji i w intensywnej terapii, ułatwiający prowadzenie wentylacji mechanicznej u pacjentów dorosłych i dzieci.
- syntetyczne i biologiczne
Cisplatyna to cytostatyk stosowany w terapii wielu nowotworów, m.in. jajnika, jądra i płuca. Działa poprzez zaburzanie podziału komórek nowotworowych i wymaga ścisłego nadzoru lekarskiego.
- surowce roślinne
Cissus czerwonograniasty to roślina tropikalna z bogatą tradycją w medycynie ajurwedyjskiej. Jego wyciąg zawiera flawonoidy, fitoestrogeny, witaminę C i wapń. Wspiera zdrowie kości i stawów, działa przeciwzapalnie i przeciwbólowo, a wstępne badania sugerują też korzystny wpływ na metabolizm. Dostępny jako suplement diety w kapsułkach.
- surowce roślinne
Cistanche salsa to pustynna roślina pasożytnicza ceniona w medycynie chińskiej od stuleci. Jej ekstrakty zawierają echinakozydy, polisacharydy i alkaloidy, którym przypisuje się działanie tonizujące, immunomodulujące i wspierające funkcje seksualne. Dostępna jako suplement diety – wymaga ostrożnego stosowania i wyboru produktów z certyfikowanych źródeł.
- syntetyczne i biologiczne
Citalopram to lek z grupy SSRI stosowany w leczeniu depresji i zaburzeń lękowych, działający poprzez zwiększenie poziomu serotoniny w mózgu i poprawę nastroju.
- syntetyczne i biologiczne
Citral to naturalny aldehyd terpenowy o intensywnym, cytrusowym zapachu, obecny w olejkach eterycznych trawy cytrynowej, cytryny czy melisy. W kosmetykach pełni funkcję zapachową i maskującą, a w przemyśle farmaceutycznym jest surowcem do produkcji witaminy A. Może wywoływać reakcje alergiczne, dlatego jego obecność w składzie kosmetyku musi być oznaczona na etykiecie.
- syntetyczne i biologiczne
Citriodiol to substancja lecznicza pochodząca z olejku z cytrynowca chińskiego, która działa odstraszająco na komary i kleszcze oraz ma właściwości przeciwzapalne i przeciwbakteryjne.
- syntetyczne i biologiczne
Citronelol to naturalny związek zapachowy z grupy monoterpenów, obecny m.in. w olejkach różanym, geraniowym i cytronelowym. Stosowany szeroko w kosmetykach, perfumach i środkach odstraszających owady. Wykazuje potencjalne działanie przeciwzapalne i przeciwdrobnoustrojowe. Zaliczany do oficjalnych alergenów zapachowych – musi być deklarowany na etykiecie produktu.
Colostrum to naturalna substancja lecznicza, bogata w przeciwciała i czynniki wzrostu, która wspomaga układ odpornościowy i przyspiesza gojenie się ran. Może być stosowana w leczeniu chorób autoimmunologicznych, infekcji oraz w celu poprawy ogólnego zdrowia organizmu.
- Combretum indicum
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Guggul (Commiphora mukul) to żywica balsamowca indyjskiego, ceniona w ajurwedzie od tysięcy lat. Jej główne składniki aktywne – guggulsterony – wykazują działanie przeciwzapalne, antyoksydacyjne i wspierające gospodarkę lipidową. Stosowany wspomagająco przy problemach ze stawami, skórą i układem sercowo-naczyniowym. Wymaga ostrożności przy jednoczesnym stosowaniu niektórych leków.
- Copaifera reticulata
Opis w przygotowaniu
- surowce roślinne
Croton lechleri to amazońskie drzewo, z którego pozyskuje się ciemnoczerwoną żywicę zwaną smoczą krwią. Zawiera proantocyjanidyny – jedne z najsilniejszych naturalnych antyoksydantów – oraz alkaloid taspinę, który przyspiesza gojenie i stymuluje produkcję kolagenu. Żywica działa przeciwzapalnie, antybakteryjnie i regenerująco na skórę. Stosuje się ją głównie zewnętrznie na rany, blizny, rozstępy i podrażnienia.
