Indeks substancji czynnych
strona nr 10
Substancje czynne mogą mieć różne pochodzenie – od związków syntetycznych, przez naturalne ekstrakty roślinne, po witaminy i minerały wspierające organizm. Jeśli chcesz szybko sprawdzić, jak działa dany składnik i w jakich sytuacjach znajduje zastosowanie, skorzystaj z naszego indeksu. Znajdziesz tu jasne opisy właściwości, działania i zastosowania poszczególnych substancji.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina potasowa to silny antybiotyk podawany głównie dożylnie w ciężkich zakażeniach bakteryjnych, wymagający precyzyjnego dawkowania i uwzględnienia przeciwwskazań.
- syntetyczne i biologiczne
Benzylopenicylina prokainowa to antybiotyk penicylinowy, podawany domięśniowo, skuteczny przeciw bakteriom wywołującym m.in. anginę, zapalenie płuc, kiłę i rzeżączkę.
- syntetyczne i biologiczne
Berberyna to naturalny alkaloid roślinny pozyskiwany głównie z berberysu, mahonii i cynowodu chińskiego. Wykazuje działanie obniżające poziom glukozy i cholesterolu we krwi, działa przeciwzapalnie i przeciwdrobnoustrojowo. W suplementach dostępna jest najczęściej w formie chlorowodorku lub siarczanu. Może wchodzić w interakcje z lekami przeciwcukrzycowymi, hipotensyjnymi i innymi – wymaga ostrożności u osób przyjmujących leki na stałe.
- surowce roślinne
Berberys zwyczajny to roślina lecznicza bogata w berberynę, witaminę C, flawonoidy i kwasy organiczne. Wspomaga trawienie, pracę wątroby, prawidłowy poziom glukozy i cholesterolu we krwi oraz odporność organizmu. Dostępny w formie kapsułek, wyciągów, nalewek i suszonych owoców. Nie stosować w ciąży i podczas karmienia piersią.
Bergenia orzęsiona, roślina lecznicza z Himalajów, zawiera taniny i arbutynę. Stosowana przeciwzapalnie, łagodzi biegunki oraz stany zapalne dziąseł i gardła, wykorzystywana w medycynie naturalnej i farmaceutyce.
Bergera koenigii, znana jako liść curry, to krzew o silnych właściwościach przeciwbakteryjnych, przeciwzapalnych i rozgrzewających. Wspiera trawienie, odporność oraz zdrowie skóry, dostarczając cennych witamin i minerałów.
- syntetyczne i biologiczne
Berotralstat to lek nowej generacji stosowany w profilaktyce napadów wrodzonego obrzęku naczynioruchowego, skutecznie zmniejszający ich częstość i poprawiający jakość życia pacjentów.
- surowce roślinne
Bertram lekarski to roślina z rodziny astrowatych, ceniona w tradycyjnej medycynie za szerokie działanie na układ pokarmowy, nerwowy i odpornościowy. Korzeń bertramu zawiera bioaktywne alkilamidy, anacylinę oraz polisacharydy. Wspomaga trawienie, poprawia pamięć i koncentrację, działa przeciwdrobnoustrojowo. Dostępny jako sproszkowany korzeń lub kapsułki.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-alanina to aminokwas niebiałkowy, który organizm wytwarza samodzielnie i może uzupełniać z diety. Jej kluczowa rola wiąże się z produkcją karnozyny – substancji buforującej pH w mięśniach podczas wysiłku. Suplementacja pomaga opóźnić zmęczenie i poprawia wydolność przy intensywnych ćwiczeniach. Charakterystycznym efektem ubocznym jest przejściowe mrowienie skóry.
- Beta-cyklodekstryna
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Beta-glukan to frakcja rozpuszczalnego błonnika pokarmowego występująca w owsie, jęczmieniu, drożdżach i grzybach. Przyczynia się do utrzymania prawidłowego poziomu cholesterolu LDL i pomaga ograniczyć wzrost glukozy we krwi po posiłku. Beta-glukany z drożdży i grzybów wspierają układ odpornościowy poprzez aktywację komórek immunologicznych. Dostępne w aptekach bez recepty jako suplementy diety.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-glukanaza to enzym rozkładający beta-glukany – polisacharydy obecne w zbożach takich jak owies i jęczmień. Hydrolizuje wiązania β-1,4-glikozydowe, zmniejszając lepkość treści jelitowej i ułatwiając trawienie. Pozyskiwana biotechnologicznie z grzybów, działa w pH 4,0–7,0 i temperaturze 50–55°C. EFSA potwierdziła jej bezpieczeństwo przy zamierzonych warunkach użycia.
- surowce roślinne
Beta-kariofilen to naturalny terpen seskwiterpenowy obecny m.in. w czarnym pieprzu, goździkach i konopiach. Jako jedyny terpen wiąże się z receptorem CB2 układu endokannabinoidowego, nie wywołując efektów psychoaktywnych. Badania wskazują na jego właściwości przeciwzapalne, przeciwbólowe, antyoksydacyjne i neuroprotekcyjne. Jest uznany za bezpieczny do stosowania w żywności i kosmetykach.
Beta-kryptoksantyna to karotenoid o właściwościach przeciwutleniających i prowitaminie A, wspierający zdrowie wzroku, układ odpornościowy oraz chroniący komórki przed stresem oksydacyjnym.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-palmitynian to forma kwasu palmitynowego naturalnie obecna w mleku matki, związana w środkowej pozycji cząsteczki tłuszczu. Zapobiega powstawaniu nierozpuszczalnych mydeł wapniowych w jelitach niemowląt, dzięki czemu poprawia wchłanianie wapnia i kwasów tłuszczowych, miękcze konsystencję stolca i wspiera rozwój mikrobiomu jelitowego. Stosowany jest jako składnik specjalistycznych mlek modyfikowanych dla niemowląt.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-pinen to organiczny związek chemiczny, który znajduje zastosowanie jako substancja lecznicza w medycynie naturalnej i konwencjonalnej. Jego właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne i przeciwwirusowe sprawiają, że jest stosowany w leczeniu chorób układu oddechowego, skóry oraz układu pokarmowego.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-sitostanol to substancja lecznicza, która może pomóc w obniżeniu poziomu cholesterolu we krwi.
- syntetyczne i biologiczne
Beta-sitosterol to naturalna substancja roślinna, która może pomóc w leczeniu stanów zapalnych i chorób prostaty. Jest stosowana jako suplement diety oraz składnik niektórych leków.
- syntetyczne i biologiczne
Betaina, czyli trimetyloglicyna, pełni w organizmie rolę donora metylu i osmoprotektora. Dzięki temu obniża stężenie homocysteiny, wspiera funkcje wątroby i może podnieść wydolność fizyczną. Optymalna dawka to 1,5 g dziennie; wyższe ilości (> 4 g) mogą zwiększyć poziom cholesterolu. Bezpieczna w suplementach, dostępna jako betaina bezwodna lub betaina HCl.
- syntetyczne i biologiczne
Betaksolol to beta-adrenolityk wykorzystywany w terapii jaskry, nadciśnienia i dławicy, działający selektywnie na serce i skutecznie obniżający ciśnienie wewnątrzgałkowe.
- syntetyczne i biologiczne
Betiatyd to radiofarmaceutyk stosowany w diagnostyce chorób nerek, umożliwiający precyzyjną ocenę ich funkcji oraz wykrywanie zaburzeń nefrologicznych i urologicznych w medycynie nuklearnej.
- surowce roślinne
Betulina to triterpena z kory brzozy o udokumentowanych właściwościach przeciwzapalnych, antyoksydacyjnych i przeciwwirusowych. Badania wskazują na jej potencjał w hamowaniu wzrostu komórek nowotworowych i ochronie wątroby. Dostępna w suplementach jako ekstrakt z kory brzozy lub pniarka brzozowego.
- syntetyczne i biologiczne
Bewacyzumab to lek biologiczny stosowany w terapii nowotworów, który hamuje angiogenezę, ograniczając dopływ krwi do guza i spowalniając jego rozwój.
- surowce roślinne
Bez czarny (Sambucus nigra) to roślina lecznicza bogata w antocyjany, flawonoidy i witaminę C. Stosowany głównie jako wsparcie odporności w sezonie infekcji, dostępny jest w formie standaryzowanych ekstraktów, soków i syropów, a także jako składnik złożonych preparatów ziołowych (np. Sinupret Extract, SEMA Lab Zatoki, Sinutens Forte). Surowe owoce i zielone części krzewu są toksyczne i wymagają obróbki termicznej przed spożyciem.
- syntetyczne i biologiczne
Bezbiałkowy dializat z krwi cieląt jest stosowany w medycynie jako substytut krwi. Substancja ta jest oczyszczona z białek, co pozwala na uniknięcie reakcji alergicznych u pacjentów.
- syntetyczne i biologiczne
Substancja lecznicza, która wykorzystywana jest w szczepionkach przeciwko krztuścowi. Bezkomórkowe antygeny krztuśca pobudzają układ odpornościowy do produkcji przeciwciał, które chronią organizm przed chorobą.
- syntetyczne i biologiczne
Bezlotoksumab to przeciwciało monoklonalne zapobiegające nawrotom zakażenia Clostridium difficile u dorosłych, działające poprzez neutralizację toksyny B i cechujące się wysoką skutecznością oraz bezpieczeństwem.
- syntetyczne i biologiczne
Bezylezomab to przeciwciało monoklonalne stosowane w diagnostyce obrazowej, umożliwiające precyzyjne wykrycie zapalenia kości i szpiku u dorosłych w wybranych ośrodkach medycyny nuklearnej.
- surowce roślinne
Bhringraj (Eclipta alba) to ajurwedyjskie zioło określane „królem włosów". Wspiera wzrost i kondycję włosów, działa ochronnie na wątrobę oraz wykazuje właściwości przeciwzapalne i antyoksydacyjne. Stosowany zewnętrznie jako olejek lub proszek, a także wewnętrznie w formie suplementów diety.
- surowce roślinne
Biała trufla (Tuber magnatum) to jeden z najcenniejszych składników luksusowej kosmetyki. Jej ekstrakt działa antyoksydacyjnie, przeciwzapalnie i przeciwstarzeniowo – stymuluje produkcję kolagenu, głęboko nawilża i wzmacnia barierę ochronną skóry. Sprawdza się przy cerze suchej, dojrzałej, wrażliwej i z pierwszymi oznakami starzenia.
- Białe piżmo
Opis w przygotowaniu
- Białka baobabu
Opis w przygotowaniu
- syntetyczne i biologiczne
Białka mleka są substancją leczniczą stosowaną w suplementach diety oraz w leczeniu alergii pokarmowych. Mają one właściwości przeciwzapalne, przeciwbakteryjne oraz wzmacniające układ odpornościowy.
- Białka mleka krowiego
Opis w przygotowaniu
- witaminy i minerały
Białko to podstawowy makroskładnik budujący mięśnie, kości, skórę, enzymy i hormony. Organizm nie magazynuje go w dużych ilościach, dlatego musi być regularnie dostarczane z pożywieniem. Jego niedobór prowadzi do utraty masy mięśniowej, osłabienia odporności i gorszego gojenia ran. Zapotrzebowanie zależy od wieku, aktywności fizycznej i stanu zdrowia.
- syntetyczne i biologiczne
Białko drożdżowe pochodzi z Saccharomyces cerevisiae i zawiera komplet aminokwasów egzogennych, w tym wysokie stężenie BCAA. Jest wolno trawione, co sprzyja długotrwałej regeneracji mięśni. Nie zawiera glutenu, laktozy ani soi – sprawdzi się u wegan, wegetarian, sportowców i osób z nietolerancjami pokarmowymi. Dostarcza też błonnika, witamin z grupy B i minerałów.
- syntetyczne i biologiczne
Białko grochowe pochodzi z żółtego grochu i zawiera wszystkie niezbędne aminokwasy, w tym lizynę i BCAA. Jest wolne od laktozy, glutenu i soi, dzięki czemu nadaje się dla wegan, wegetarian oraz osób z alergiami. Wspiera budowę masy mięśniowej i pomaga utrzymać uczucie sytości. Dostępne jako izolat lub koncentrat białka.
